ارزیابی عملکرد با رویکرد ترکیبی تحلیل پوششی داده (DEA) دسته بندی شده و چندلایه در صنعت آب و فاضلاب

هدف: این پژوهش با هدف توسعه یک مدل ترکیبی از تحلیل پوششی داده دسته بندی شده و چندلایه انجام شده است تا با درنظر گرفتن تفاوت های اساسی در بودجه عملیاتی و تعیین تدریجی واحدهای الگو، برنامه بهبود عملکرد شرکت های ناکارآمد را ارایه نماید. در این راستا، عملکرد شرکت های آب و فاضلاب کشور به دلیل اهمیت آن ها در ارایه خدمات تولید و توزیع آب شرب بهداشتی و دفع فاضلاب مورد بررسی قرار گرفت.روش شناسی پژوهش: ابتدا شرکت ها بر اساس بودجه عملیاتی سال ۱۴۰۱ به سه گروه همگن (کم، متوسط و زیاد) تقسیم شدند؛ زیرا تفاوت در منابع مالی، تاثیر قابل توجهی در کارایی دارد. سپس، شاخص های عملکردی با بهره گیری از رویکرد کارت امتیازی متوازن در چهار بعد مالی، مشتری، فرآیند های داخلی و رشد و یادگیری تعیین شدند. در ادامه، عملکرد شرکت ها با استفاده از مدل SBM و در چارچوب DEA دسته بندی شده و چندلایه، تحت دو فرض بازده به مقیاس ثابت و متغیر ارزیابی گردید. رویکرد DEA دسته بندی شده برای شناسایی واحدهای مرجع در میان شرکت های هم گروه و مدل چندلایه برای ارایه مسیر تدریجی بهبود عملکرد به کار گرفته شد.یافته‎ها: نتایج نشان داد که رویکرد DEA دسته بندی شده، واحدهای مرجع را در میان شرکت های مشابه شناسایی می کند. همچنین، برخی شرکت های با بودجه کمتر، در صورت مدیریت بهینه شاخص ها، می توانند مرجع شرکت های با بودجه بیشتر باشند. افزون بر این، در مدل DEA چندلایه، مسیر بهبود عملکرد در حالت بازده به مقیاس ثابت تدریجی تر بوده است، درحالی که در بازده به مقیاس متغیر، این مسیر کوتاه تر و سریع تر شکل گرفته است. این تفاوت نشان می دهد که در CRS، واحدهای ناکارآمد به مراحل اصلاحی بیشتری برای دستیابی به مرز کارایی نیاز دارند.اصالت/ارزش افزوده علمی: ترکیب DEA دسته بندی شده و چندلایه، رویکردی نوین برای ارزیابی و بهبود مستمر ارایه می دهد. این رویکرد به شرکت های ناکارآمد کمک می کند تا با الگوبرداری از شرکت های کاراتر، منابع ناکارآمد خود را شناسایی و کارایی شان را به طور تدریجی ارتقا بخشند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی عملکرد ، الگوبرداری ، تحلیل پوششی داده دسته بندی شده ، تحلیل پوششی داده چندلایه ، مدل SBM