مروری بر عوامل مرتبط در کاهش خطاهای دارویی پرستار و ارائه پیشنهادات در این راستا، یک مطالعه مروری نقادانه

زمینه: خطاهای دارویی از مهم ترین چالش های نظام سلامت به ویژه در محیط های بیمارستانی هستند و می توانند پیامدهای نامطلوبی مانند افزایش مدت بستری، تحمیل هزینه های اضافی، و آسیب به بیماران ایجاد کنند. پرستاران به عنوان خط مقدم ارائه دارو، نقشی تعیین کننده در پیشگیری از بروز این خطاها دارند. در ایران نیز خطاهای دارویی یکی از دغدغه های اصلی مدیران پرستاری و پژوهشگران حوزه ایمنی بیمار است. با وجود تلاش های انجام شده، عوامل مختلف فردی، سازمانی، آموزشی و محیطی همچنان بر بروز خطاهای دارویی اثرگذارند و نیاز به یک مرور تحلیلی و نقادانه برای شناسایی این عوامل احساس می شود. هدف این مطالعه، مرور و تحلیل انتقادی عوامل مرتبط با کاهش خطاهای دارویی پرستاران در ایران و ارائه پیشنهادهای کاربردی مبتنی بر شواهد برای بهبود ایمنی دارویی در محیط های بالینی است.روش ها: این مطالعه یک مرور نقادانه است که با جستجوی ساختاریافته در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Magiran انجام شد. کلیدواژه های مرتبط با خطاهای دارویی، پرستاران و ایران مورد استفاده قرار گرفت. مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ بررسی شدند. معیارهای ورود شامل مطالعات کمی، کیفی و ترکیبی مرتبط با عوامل موثر بر خطاهای دارویی یا راهکارهای کاهش آن در جامعه پرستاری ایران بود. پس از غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل، داده ها استخراج و با رویکرد تحلیل موضوعی و نقادانه بررسی شدند.یافته ها: نتایج نشان داد عوامل فردی مانند کمبود دانش دارویی، عدم آشنایی با پروتکل ها، خستگی، استرس شغلی و تجربه ناکافی از عوامل موثر بر خطاهای دارویی هستند. عوامل سازمانی شامل کمبود نیروی انسانی، حجم کاری بالا، نوبت های کاری طولانی، محیط کاری شلوغ و نبود نظارت موثر نیز نقش تعیین کننده دارند. عوامل آموزشی از جمله نبود آموزش مداوم، بروزرسانی نشدن دوره های داروشناسی و عدم دسترسی به منابع معتبر از دیگر چالش های شناسایی شده بودند. همچنین عوامل ارتباطی مانند ضعف ارتباط بین پزشک و پرستار، نسخه خوانی نامشخص و فقدان فناوری های پشتیبان تصمیم گیری نیز از موانع مهم کاهش خطاهای دارویی محسوب می شوند. مرور نقادانه مطالعات نشان داد که برخی مداخلات مانند آموزش مستمر، استفاده از دستورالعمل های استاندارد، بهبود شرایط کاری، کاهش حجم کار، و تقویت زیرساخت های فناوری می توانند در کاهش خطاها نقش موثری داشته باشند.نتیجه گیری: شواهد نشان می دهد که خطاهای دارویی در ایران پدیده ای چندعاملی و تحت تاثیر عوامل فردی، سازمانی، آموزشی و محیطی است. برای کاهش موثر این خطاها، اجرای مداخلات جامع مانند آموزش های مداوم، توسعه سیستم های گزارش دهی بدون تنبیه، اصلاح فرآیندهای کاری، افزایش نیروی انسانی، و استانداردسازی روش های دارویی ضروری است. توجه به شرایط کاری پرستاران و تقویت فرهنگ ایمنی بیمار، نقش مهمی در ارتقای کیفیت مراقبت و کاهش خطاهای دارویی خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

خطاهای دارویی ، پرستاران ، ایمنی بیمار ، عوامل سازمانی ، مرور نقادانه ، ایران