مدل سازی عوامل موثر بر پایبندی به حجاب: نقش پیش بینی کننده ی تعهد در دانش آموزان دختر دوره متوسطه شهر قم

زمینه و هدف: حجاب اسلامی به عنوان یکی از ارزش های بنیادین و نمادهای هویتی در جامعه ایران، به ویژه در حوزه علمی و فرهنگی شهر قم، اهمیت ویژه ای دارد. با این حال، پایبندی به آن در میان نسل جوان، به خصوص دانش آموزان دختر در دوره متوسطه که در مرحله شکل دهی هویت قرار دارند، تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل روانشناختی، اجتماعی و ارزشی است. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی عوامل موثر بر پایبندی به حجاب و با تمرکز بر نقش پیش بینی کننده تعهد دینی در دانش آموزان دختر دوره متوسطه شهر قم انجام شد.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر دوره متوسطه شهر قم در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۳۸۴ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد پایبندی به حجاب، تعهد دینی، حمایت خانواده و فشار اجتماعی همسالان جمع آوری شد. روایی و پایایی ابزارها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS و از طریق تحلیل مسیر و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند.یافته ها: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیر تعهد دینی با ضریب مسیر (β = ۰.۵۲) دارای مثبت ترین و معنادارترین نقش پیش بینی کننده در پایبندی به حجاب بود (p < ۰.۰۱). همچنین، متغیر حمایت خانواده تاثیر مثبت و معناداری (β = ۰.۳۱) بر پایبندی به حجاب داشت، در حالی که فشار اجتماعی همسالان تاثیر معناداری را نشان نداد. مدل نهایی معادلات ساختاری بر شاخص های برازندگی (CFI=۰.۹۲, RMSEA=۰.۰۶) حاکی از برازش مطلوب مدل با داده های واقعی بود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تعهد دینی درونی و ارزش محور، قوی ترین عامل پیش بینی کننده پایبندی به حجاب در دانش آموزان دختر قمی است و نقش آن بسیار فراتر از فشارهای بیرونی یا اجتماعی است. این یافته ها بر اهمیت تمرکز برنامه های تربیتی و فرهنگی بر تقویت باورهای درونی و تعهد قلبی به جای تاکید صرف بر کنترل های رفتاری تاکید دارد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی و فرهنگی با طراحی مداخلاتی برای تقویت تعهد دینی و حمایت خانواده، به شکل گیری پایدار هویت دینی در نوجوانان کمک کنند.

کلیدواژه ها:

پایبندی به حجاب ، تعهد دینی ، دانش آموزان ، مدل سازی معادلات ساختاری ، شهر قم.