بررسی و اولویت بندی مسائل شهری قائمشهر با رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره به منظور تدوین برنامه های سالانه

مقدمه: برنامه ریزی کارآمد شهری مستلزم شناسایی دقیق چالش ها و تخصیص هوشمندانه منابع محدود است. این مهم، به ویژه در فرآیند تدوین برنامه های سالانه که نقشه راه توسعه کوتاه مدت شهر را ترسیم می کند، اهمیتی دوچندان دارد. هدف اصلی این مقاله، ارائه یک چارچوب علمی برای شناسایی، تحلیل و اولویت بندی مسائل و مشکلات شهری قائمشهر به عنوان گامی اساسی پیش از تدوین برنامه های سالانه شهرداری است.روش شناسی: این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد فرادست، گزارش های شهرداری و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۰ نفر از کارشناسان مدیریت شهری و اساتید دانشگاهی گردآوری شده است. برای تحلیل و اولویت بندی مسائل، از ترکیب دو مدل تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) استفاده شد: فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برای تعیین وزن و اهمیت نسبی معیارهای ارزیابی، و تکنیک ویکور (VIKOR) برای رتبه بندی نهایی مسائل شهری.یافته ها: بر اساس مطالعات و نظرات خبرگان، پنج چالش اصلی شهر قائمشهر شامل: ۱) بحران مدیریت پسماند، ۲) ترافیک و کمبود پارکینگ، ۳) فرسودگی بافت شهری، ۴) آب گرفتگی معابر و ضعف مدیریت آب های سطحی، و ۵) حاشیه نشینی و سکونتگاه های غیررسمی، شناسایی شدند. معیارهای اصلی برای اولویت بندی این مسائل شامل «شدت بحران و فوریت»، «وسعت جمعیت تحت تاثیر»، «هزینه مالی و اجرایی»، «تاثیر بر توسعه پایدار» و «امکان پذیری فنی و سیاسی» تعیین گردید. نتایج حاصل از مدل سازی نشان داد که «بحران مدیریت پسماند» و «ترافیک و کمبود پارکینگ» به ترتیب با کسب بالاترین امتیاز در شاخص ویکور (Q)، به عنوان فوری ترین و مهم ترین مسائل شهر جهت اقدام در برنامه های سالانه شناخته شدند.نتیجه گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد که تدوین یک برنامه سالانه کارآمد، نیازمند گذار از رویکردهای سنتی و سلیقه ای به سمت یک فرآیند نظام مند برای اولویت بندی است. شهرداری قائمشهر با به کارگیری چارچوب پیشنهادی این تحقیق، می تواند منابع محدود خود را به صورت بهینه به حل اساسی ترین مشکلات شهر تخصیص دهد و گامی موثر در جهت ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و دستیابی به توسعه پایدار بردارد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، اولویت بندی ، مسائل شهری ، قائمشهر ، تدوین برنامه سالانه ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)