تحلیل جامع سیاست های تعرفه گذاری خدمات غیرمستقیم و تاثیر آن بر رضایتمندی شهروندان و درآمدهای پایدار (مطالعه موردی: شهرداری قائمشهر)

مقدمه و هدف: شهرداری ها به عنوان نهادهای متولی مدیریت شهری، برای ارائه خدمات مطلوب و حرکت به سوی توسعه پایدار، نیازمند منابع مالی قابل اتکا هستند. گذار از درآمدهای ناپایدار به درآمدهای پایدار، که بهای خدمات شهری یکی از ارکان آن است، به یک استراتژی جهانی تبدیل شده است. خدمات غیرمستقیم (مانند نگهداری فضای سبز، جمع آوری پسماند و بهسازی معابر) به دلیل اثرگذاری بر کیفیت زندگی عموم شهروندان، از حساسیت ویژه ای در فرآیند تعرفه گذاری برخوردارند. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل عمیق سیاست های کنونی شهرداری قائمشهر در تعیین تعرفه های خدمات غیرمستقیم و ارزیابی تاثیرات دوگانه آن بر «سطح رضایتمندی شهروندان» و «میزان تحقق درآمدهای پایدار» است.روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از منظر روش، تحقیقی آمیخته (کمی و کیفی) با طرح تبیینی متوالی است. در بخش کیفی، با ۱۰ نفر از مدیران و کارشناسان ارشد حوزه های مالی، درآمد و شهرسازی شهرداری قائمشهر با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته، به شناسایی سیاست ها و چالش های موجود پرداخته شد. در بخش کمی، با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق ساخته، دیدگاه ۳۸۴ نفر از شهروندان قائمشهر (انتخاب شده با روش نمونه گیری طبقه ای) در خصوص عدالت، شفافیت و تناسب تعرفه ها سنجیده شد. پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ ۰.۸۹تایید گردید. داده های کمی با نرم افزار SPSS و از طریق آمار توصیفی و استنباطی (آزمون های T و تحلیل همبستگی) و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون، تحلیل شدند.یافته ها: یافته های کمی نشان داد که میانگین رضایتمندی شهروندان از ابعاد شفافیت (۲.۵۱) و عدالت (۲.۲۹) در تعرفه گذاری، به طور معناداری پایین تر از حد متوسط (۳) قرار دارد (p<۰.۰۵). تحلیل همبستگی پیرسون نیز رابطه مثبت و معناداری را بین متغیر «کیفیت درک شده خدمات» و «تمایل به پرداخت تعرفه» ([r=۰.۵۸]) نشان داد. یافته های کیفی، سه مضمون محوری را آشکار ساخت: ۱) «سلطه منطق هزینه محور بر منطق شهروند-محور» در تعیین تعرفه ها، ۲) «ضعف در سازوکارهای اطلاع رسانی و توجیه شهروندان» و ۳) «موانع ساختاری در اجرای قیمت گذاری تبعیضی».نتیجه گیری و اصالت: سیاست های فعلی تعرفه گذاری در شهرداری قائمشهر، اگرچه در راستای تامین بخشی از هزینه ها حرکت می کند، اما به دلیل عدم توجه کافی به اصول شفافیت، عدالت توزیعی و توان پرداخت شهروندان، نتوانسته به شکل موثری اعتماد و رضایت عمومی را جلب کند. این امر پایداری درآمدها را در بلندمدت تهدید می کند. این مقاله با ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه و ارائه راهکارهای عملیاتی مبتنی بر رویکرد شهروند-محور، به غنی سازی ادبیات مدیریت شهری در زمینه سیاست گذاری مالی محلی کمک می کند.

کلیدواژه ها:

سیاست گذاری مالی شهری ، تعرفه خدمات غیرمستقیم ، درآمدهای پایدار ، رضایتمندی شهروندان ، شهرداری قائمشهر