پایتخت: مظهر مدنیت و قدرت؛ با بررسی موردی «تبریز»

تمدن و پایتخت به عنوان یکی از تجلیگاههای آن همواره مورد بحث و بررسی تاریخپژوهان، جامعهشناسان و حتی معماران و سیاستمداران بوده است و کشور ما ایران به عنوان یکی از گهوارههای اساسی مدنیت بشری در همین راستا همواره زیر ذرهبین قرار داشته است. تمدن کلمهای سحرآمیز و جذاب است به گونهای که هر ملت و قومی تمایل ویژهای به تصاحب برخی از جلوههای آن بویژه مواردی که در جغرافیای کنونی زندگی آنها کشف میشوند نشان میدهند و موضوع اغلب بیش از آنکه در مجرای تاریخی خود پیش برود، قربانی امیال سیاسی میشود. نیز در همین راستا برخی مناطق جغرافیایی و شهرها به سبب سرگذشتی که در جریان تکوین تمدن داشته است حائز اهمیت خاص میشوند. در این مقاله سعی شده است به وجهههای اجتماعی-مدنی جغرافیای ایران کنونی در حد وسع پرداخته و حداقل اذهان سوگیرشده را دعوت به نگاه از پنجرهای دیگر بنماییم. نگاه نگارنده به موضوع اختلاطی از تاریخ، جغرافیا و سیاست یا به قول معاصران با تاکید بر وجوه ژئوپلتیک کشور ایران میباشد و سعی شده است کل موضوع از این منظر بررسی شود و به سوالاتی همچون؛ «۱- عامل اصلی در طول دوره حاکمیت دولتهای حاکم بر ایران چه بوده است؟ و نقش پایتخت در این میان چه بوده است؟ چرا پایتختهای ایران متوالیا تغییر یافته است؟ ۲- عوامل موثر در انتخاب تبریز به عنوان پایتخت یا انتقال کرسی از آن به شهرهای دیگر چه بوده است؟ ۳- نقش پایتختی تبریز در برخی خصایل اخلاقی و روحی مردم آن چه نقشی داشته است؟ و آیا وجوه مثبت و پایداری از آن در زمان حال قابل مشاهده است؟  ۴- تبریز در چه شرایطی میتواند مجددا حامل کرسی پایتخت شود؟» پاسخ داده شود یا خواننده را در جهت شکلگیری تصویری قابل قبول در آن مسیر رهنمون شود.

کلیدواژه ها:

پایتخت ، تبریز ، تمدن ، پایتخت&rlm ، های ایران ، قدرت سیاسی ، ژئوپلتیک