شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر مدیریت بحران در تجمعات انبوه انسانی بر اساس مدل های DEMATEL و ANP

زمینه و هدف: مراسم و رویدادهای بزرگ انسانی با حضور جمعیت بالا، هرساله در نقاط مختلف جهان اتفاق می افتد. از طرفی تراکم بالای جمعیت انسانی انبوه در فضاهای کوچک موجب ماهیت پرخطر این تجمعات شده است که می تواند سلامتی و ایمنی حاضران را مورد تهدید قرار دهد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی و رتبه بندی عوامل تاثیر گذار بر مدیریت بحران در میان تجمعات انبوه انسانی در مرز بین المللی مهران انجام شد.

روش بررسی: در این مطالعه جهت گردآوری و تحلیل داده ها از تلفیق روش DEMATEL و ANP استفاده شده است. اطلاعات مورد نیاز جهت انجام مراحل هفت گانه تکنیک دنپ، از طریق دریافت نظر متخصصین با استفاده از پرسشنامه استاندارد گردآوری شده است. معیارهای مورد سنجش در این مطالعه در قالب دو شاخص اصلی تاب آوری در مدیریت بحران (احتمال بروز بحران و شدت بحران) دسته بندی شدند که در نهایت با توجه به نتایج حاصل از سوپرماتریس موزون تکنیک دنپ، عوامل دخیل شناسائی و رتبه بندی گردیدند.

یافته ها: بر اساس نتایج بدست آمده از شاخص احتمال بروز بحران، معیار وجود سازه های ناپایدار و ناایمن بالاترین وزن (۷۸۱۱/۰) و معیار تراکم جمعیت در رتبه دوم (۰۸۲۰/۰) قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از شاخص شدت بحران نشان داد که معیار نقص امکانات حمل و نقل جهت افراد سالمند و ناتوان جسمی بالاترین وزن (۱۲۴۴/۰) و معیار وجود بیماری های گوارشی و تنفسی بدلیل تراکم جمعیت در رتبه دوم (۱۲۱۲/۰) قرار دارد.

بحث و نتیجه گیری: نتیجه مطالعه حاضر نشان داد که شاخص های ایمنی سازه و روند تردد و حمل و نقل زوار بویژه در گروه های آسیب پذیر می تواند به عنوان عوامل موثر در مدیریت بحران تجمعات انبوه انسانی در نظر گرفته شود لذا پیشنهاد می گردد مدیران قبل از برگزاری هر گونه مراسم تجمعات انبوه نسبت به ارزیابی خطر و بررسی شاخص های مذکور اقدامات لازم را به عمل آورند.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران ، تجمعات انبوه انسانی ، پیاده روی اربعین ، DEMATEL ، ANP.