نسبت تاریخ و فهم از منظر مکتب تاریخی آلمان

در قرن نوزدهم توجه ویژه ای به تاریخ و نسبت آن با فهم شد. ابتدا هگل با نگاهی فلسفی و فراتاریخی به تاریخ و بر پایه یک اصل پیشین و غایت شناختی، حرکت تاریخ را جبری و در عین حال رو به کمال دانست، اما  ظهور مکتب تاریخی آلمان در قرن نوزدهم واکنشی به فلسفه تاریخ هگل بود. رانکه، درویزن و دیلتای که بنیان گذاران این مکتب بودند بر این اصل پافشاری کردند که تاریخ جهان را نباید بر پایه اصلی پیشین و فراتاریخی فهم کرد، زیرا انسان به منزله موجودی تاریخی نمی تواند از موضعی فراتاریخی نظاره گر جریان تاریخ باشد. از این رو، مکتب تاریخی ضمن پیوند زدن فهم تاریخ به هرمنوتیک، فهم تاریخ جهان را صرفا به نحو پسین و با تکیه بر تحقیق تجربی ممکن دانست. مکتب تاریخی از سوی دیگر در ارتباط با امکان فهم دوره های تاریخی گذشته بر این اصل تاکید کرد که فهم عینی دوره های تاریخی پیشین در صورتی ممکن است که گذشته را نه با معیارهای امروزین خود، بلکه با معیارهای خودشان بشناسیم، اما  مکتب تاریخی با دو مشکل بزرگ مواجه شد؛ مشکل اول غلبه یافتن باور به تاریخمندی انسان بود که فهم عینی گذشته را ناممکن می دانست. مشکل بزرگ تر این بود که مکتب تاریخی با کنار گذاشتن خدا یا روح به منزله عوامل فراتاریخی تعین بخش به رویدادهای تاریخی، با معضل توجیه انسجام و وحدت تاریخ مواجه شد. در این مقاله ضمن تبیین دیدگاه های رانکه و درویزن در خصوص چگونگی فهم تاریخ، نقدهای وارد بر آن ها را بیان خواهیم کرد.

کلیدواژه ها:

رانکه ، درویزن ، گادامر ، تاریخ ، فهم ، مورخ