نقش خانواده در موفقیت تحصیلی مشارکت سازنده یا مداخله آسیب زا

موفقیت تحصیلی یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده در پیشرفت فردی و اجتماعی محسوب می شود و خانواده به عنوان اولین و پایدارترین بستر تربیتی، نقشی حیاتی در شکل گیری آن ایفا می کند. با این حال، ماهیت دقیق این نقش، یعنی اینکه آیا همواره در راستای مشارکت سازنده و تسهیل کننده قرار دارد یا می تواند به مداخله ای آسیب زا و مانع تراش تبدیل شود، نیازمند بررسی عمیق و چندبعدی است. هدف این پژوهش نظری، بررسی انتقادی سازوکارهای تعاملی خانواده و فرآیندهای مرتبط با موفقیت تحصیلی دانش آموزان است. یافته های کلیدی نشان می دهند که سبک های فرزندپروری، انتظارات والدین، میزان حمایت عاطفی و ابزاری، و همچنین سطح سواد والدین، همگی به طور همزمان می توانند در قالب مداخلات حمایتی یا فشارهای نامطلوب، بر انگیزه درونی، خودکارآمدی تحصیلی، و در نهایت عملکرد تحصیلی دانش آموزان تاثیرگذار باشند. علاوه بر این، عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز به طور قابل توجهی بر شیوه تجلی نقش خانواده در محیط آموزشی اثر می گذارند. این مطالعه بر ضرورت تفکیک میان حمایت های اثربخش و مداخلات مخرب تاکید کرده و پیامدهای ضمنی آن را برای سیاست گذاری های آموزشی، طراحی برنامه های مداخله ای خانواده محور، و توسعه پژوهش های آتی در حوزه های روانشناسی تربیتی، جامعه شناسی خانواده و مطالعات آموزشی مورد بحث قرار می دهد. درک دقیق این روابط دوگانه، گامی اساسی در جهت بهینه سازی نقش خانواده در ارتقاء نظام آموزش و پرورش و تحقق عدالت آموزشی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

موفقیت تحصیلی ، مشارکت والدین ، عملکرد خانواده ، مداخله والدین