وضعیت اجتماعی سیاسی طبرستان در عصر امام حسین (ع) و حکومت اموی

این مقاله به بررسی وضعیت اجتماعی سیاسی منطقه طبرستان (مازندران کنونی) در دوران امامت امام حسین وبعد از شهادت حضرت می پردازد که مصادف با سال ۶۱ هجری قمری و اوج قدرت خلافت اموی بود. با وجود فتح بخش های عمده ای از ایران توسط مسلمانان، طبرستان به دلیل ویژگی های جغرافیایی منحصربه فرد و مقاومت های محلی، استقلال نسبی خود را در برابر خلافت مرکزی حفظ کرده بود. این مقاله با تکیه بر منابع دست اول تاریخی و پژوهش های معاصر، استقلال سیاسی اسپهبدان محلی، علل عدم فتح کامل منطقه، و نقش آن به‎عنوان پناهگاهی برای مخالفان خلافت اموی، به‎ویژه گروه های شیعی و ناراضیان را واکاوی می‎کند. هدف این پژوهش، تبیین پیچیدگی های روابط میان قدرت مرکزی و مناطق مرزی در قرون نخستین اسلامی و ارائه تصویری دقیق از جایگاه طبرستان در این دوره است.در این دوره، طبرستان به‎عنوان یک منطقه جغرافیایی با ویژگی های خاص فرهنگی و سیاسی شناخته می شد که به دلیل موقعیت کوهستانی و دوری از مرکز خلافت اموی، امکان رشد و فعالیت مستقل را برای ساکنان خود فراهم کرده بود. در این دوران، طبرستان به عنوان پناهگاهی برای مخالفان خلافت اموی، خصوصا علویان و شیعیانی که از ظلم و فشار حکومت اموی رنج می بردند، عمل کرد. این گروه ها به دلیل عدم نفوذ حکومت اموی در منطقه، فرصتی برای سامان دهی خود و فعالیت های اجتماعی و سیاسی پیدا کردند. بررسی منابع تاریخی نشان می دهد که این پناهگاه گزینی، نه‎تنها به افزایش نفوذ و قدرت سیاسی مخالفان منجر شد؛ بلکه موجب حفظ و تداوم فرهنگ شیعی و هویت دینی در این مناطق گردید.

کلیدواژه ها:

طبرستان ، امام حسین ، ۶۱ هجری قمری ، خلافت اموی ، اسپهبدان ، استقلال محلی ، پناهگاه مخالفان ، تاریخ ایران اسلامی.