مقایسه توان پذیری مسکن خانوار در دهک های درآمدی با واحدهای مسکونی تولیدشده؛ مطالعه موردی: نقاط شهری استان قزوین

اهدف و پیشینه: مسئله کمبود و تامین مسکن همواره یکی از چالش های اساسی در جوامع شهری کشور به شمار می آید. بااین حال، موضوع میزان انطباق تولید واحدهای مسکونی چه از حیث کمیت و چه از نظر متوسط سطح زیربنا با سطح توان پذیری اقتصادی خانوارها کمتر واکاوی شده است. این کاستی در سیاست گذاری، پیامدهایی چون افزایش نرخ اجاره نشینی و درعین حال رشد سهم واحدهای مسکونی خالی از مجموع موجودی مسکن را به همراه داشته است. در همین راستا، هدف اصلی پژوهش حاضر تبیین و آشکارسازی آثار ناشی از فقدان سیاست گذاری کارآمد در بخش مسکن در مقیاس منطقه ای است؛ به همین منظور، نقاط شهری استان قزوین مطالعه موردی این پژوهش انتخاب شده اند.   مواد و روش ها: به منظور دستیابی به اهداف پژوهش، از رویکرد کمی با روش تحلیلی توصیفی استفاده شده است. در گام نخست، توان پذیری مسکن خانوارها بر اساس دهک های درآمدی سالانه و به تفکیک شهرهای استان قزوین برآورد گردید. در گام دوم، میزان انطباق این توان پذیری با مساحت واحدهای مسکونی تولیدشده طی دوره زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ بررسی شد. سپس، متوسط مساحت زیربنای مسکونی قابل تملک از سوی خانوارهای واقع در دهک های درآمدی، از طریق برآورد نرخ پس انداز و توان مالی آنها در بهره گیری از منابع بانکی محاسبه شد. در ادامه، این مقادیر با متوسط مساحت واحدهای مسکونی تولیدشده در شهرهای استان طی سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ مقایسه گردید.   نتایج و جمع بندی: یافته های پژوهش نشان می دهد که روند تغییرات مساحت واحدهای مسکونی تولیدشده با سطح توان پذیری اقتصادی خانوارها در تضاد قرار دارد؛ به گونه ای که میانگین مساحت واحدهای عرضه شده در بازار، به طور معناداری بیش از متوسط توان تملک خانوارهاست. در شرایط کنونی که افزایش مستمر قیمت مسکن موجب کاهش توان خانوارها و تملک واحدهای مسکونی با زیربنای کوچک تر نسبت به گذشته شده، بازار در جهت معکوس حرکت کرده و واحدهای جدید عمدتا با زیربنای بزرگ تر تولید گردیده اند. علاوه براین، ازآنجاکه حداقل مساحت واحدهای تولیدی در حدود ۵۰ متر مربع است، برای سه تا چهار دهک نخست درآمدی که توان تملک زیربنای کمتر از این میزان را دارند، عملا هیچ گونه عرضه متناظر در بازار مسکن وجود ندارد. این شکاف عرضه و تقاضا به مثابه یکی از پیامدهای فقدان سیاست گذاری متناسب در سطح منطقه ای و شهری قابل تحلیل است.

کلیدواژه ها:

توان پذیری مسکن ، تولید مسکن ، تقاضای مسکن ، دهک های درآمدی ، نقاط شهری قزوین