بازشناسی عناصر ارتباطی عاشورا و دلالت های ضمنی

حادثه عاشورا به دلیل اهمیت و تاثیر زیادی که از خود به جای گذاشته، از منظره های مختلف مورد تحلیل قرار گرفته است. شاید بتوان گفت، کمتر حادثه ای در جهان، به ویژه در جهان اسلام، مثل عاشورا نفوذ فرهنگی داشته و به لایه های عمیق روان انسان های آزاده رسوخ پیدا کرده است؛ بنابراین، این پدیده از منظر ارتباطی منحصربه فرد است و رموز بسیاری برای کشف شدن دارد؛ اما علی رغم این اهمیت و نفوذ، کمتر از جنبه ارتباطی مورد بررسی قرار گرفته است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر شناخت عناصر ارتباطی عاشورا، به ویژه معانی مندرج در آن ها، با الهام از رویکرد نشانه شناختی، دلالت های صریح و ضمنی آن ها است. نتایج حاکی از آن است که امام حسین†، با اذعان به عدم پیروزی ظاهری، جهت پیروزی نرم افزاری و احیای سنت رسول الله هدف گذاری نموده است. عناصر و مولفه های عاشورا همچون «بهره گیری از زمان و مکان مقدس»، «واسازی و ارائه منشور»، «انتخاب مقصد آشنا»، «حرکت تجملی مذنث»، «بهره گیری از شعر»، «نمادسازی از آب»، «تولید کلمات قصار و دوگانه های مفهومی» و «نمادسازی از اشک»، هرکدام دلالت ضمنی خاصی دارند. شناخت این دلالت ها علاوه بر اینکه منطق این عناصر را برای مخاطب عصر حاضر روشن می کند، دلالت های ضمنی را هم نشان می دهد. مجموع مولفه ها نیز متضمن یک دلالت ضمنی فراگیر، یعنی احیای دین محمدˆ و ترسیم مسیر هدایت برای آزدگان جهان، به ویژه امت محمدˆ، در همه اعصار و قرون است.

کلیدواژه ها:

عاشورا ، امام حسین ، ارتباطات ، دلالت ضمنی