نظام واره تعامل با مخالفان، در آموزه های امیرمومنان(ع)

چگونگی رابطه انسان با دیگران، به جهان بینی و زیرساخت های اندیشه ای و آموزه های دینی، تربیتی، اجتماعی و رفتاری او بستگی دارد. مکاتب گوناگون، بسته به خاستگاه و مبانی خویش، چارچوبی را برای ارتباط با موافقان، مخالفان و دشمنان ارائه می دهند. در این میان، دستورات دین اسلام و به ویژه آموزه های امیرمومنان، بایدها و راهبردهای ویژه ای را برای رابطه با مخالفان و دشمنان بیان می دارد. جستار حاضر، با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با هدف دستیابی به نظام واره ای جامع، پیرامون ارتباط و تعامل با مخالفان و دشمنان از دیدگاه امیرمومنان سامان یافته است. در کنار مفهوم شناسی و اثبات ضرورت شناخت مخالفان، بررسی گفتار و رفتار امام علی(ع) و متون تاریخی مرتبط، نشان داد که ضمن تقسیم مخالفان به دو گروه داخلی و خارجی، «بصیرت و شناخت صحیح و به هنگام- واقع نگری و پذیرش حقیقت- خردورزی»، بایدهای این ارتباط بوده و راهبردهای شش گانه ای برای رابطه با مخالفان و دشمنان قابل ترسیم است؛ شامل: «صلح طلبی، هدایت گری، پرهیز از پیمان شکنی، نیرنگ و خیانت، احترام به اندیشه و عقاید، احترام به شخصیت انسانی، تنبیه و مجازات عادلانه». ارائه بایدها و راهبردهای ارتباطی و تعاملی با مخالفان و دشمنان، بر پایه آموزه های علوی و در قالب چارچوبی نظام مند، از نوآوری های پژوهش حاضر تلقی می گردد.

کلیدواژه ها:

Amir al-Mu’minin (Peace be upon him) ، opponents ، Enemies ، interaction ، Systemic Framework