بررسی نظام مند نقش تاب آوری و سرمایه اجتماعی در بروز ایدئیشن، طرح ریزی و تلاش برای خودکشی میان جوانان

پدیده خودکشی به عنوان یکی از چالش های عمده سلامت عمومی در دهه های اخیر، در میان جمعیت جوان نمود بارزتری یافته است و بررسی عوامل محافظت کننده در برابر آن، به ویژه در جوامع حساس و در معرض تنیدگی های اجتماعی فرهنگی، اهمیتی دوچندان دارد. تاب آوری و سرمایه اجتماعی از مهم ترین مولفه هایی هستند که می توانند مسیر تبدیل افکار خودکشی به طرح ریزی و در نهایت اقدام را تعدیل یا تسریع کنند. در این مطالعه مروری نظام مند، هدف بررسی نقش تاب آوری و سرمایه اجتماعی در بروز ایدئیشن، برنامه ریزی و تلاش برای خودکشی در میان جوانان بود تا الگوی روشن تری از سازوکارهای محافظتی در این گروه ارائه شود و زمینه برای طراحی مداخلات جامعه محور فراهم آید. جستجوی جامع در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Magiran برای مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ انجام شد. واژگان کلیدی مرتبط با تاب آوری، سرمایه اجتماعی، خودکشی، افکار و تلاش برای خودکشی و جمعیت جوان به صورت ترکیبی به کار رفت. پس از حذف موارد تکراری، غربالگری عنوان و چکیده، و بررسی متن کامل، مطالعاتی انتخاب شدند که به طور مستقیم رابطه این دو سازه روان اجتماعی را با طیف رفتارهای خودکشی محور گزارش کرده بودند. تحلیل محتوایی نشان داد که تاب آوری در سطح فردی، شامل مهارت های مقابله موثر، تنظیم هیجان، و توانایی بازیابی پس از فشارهای روانی، مهم ترین عامل محافظت کننده در برابر افکار و تکانه های خودکشی است و افزایش هر واحد تاب آوری، در اغلب مطالعات با کاهش معنی دار احتمال شکل گیری افکار خودکشی همراه بوده است. سرمایه اجتماعی نیز که ابعادی مانند اعتماد اجتماعی، انسجام گروهی، شبکه های حمایتی و احساس تعلق به جامعه را دربرمی گیرد، نقشی تعیین کننده در جلوگیری از انتقال از مرحله ایدئیشن به طرح ریزی و اقدام دارد. نوجوانان و جوانانی که از شبکه های حمایتی غنی برخوردار بودند، در معرض خطر بسیار کمتری برای اقدام قرار داشتند، حتی در شرایطی که افکار اولیه خودکشی در آنها مشاهده شده بود. هم افزایی این دو سازه، یعنی برخورداری هم زمان از تاب آوری فردی و سرمایه اجتماعی قوی، بالاترین سطح محافظت را ایجاد می کرد و در مطالعات مقایسه ای، این گروه کمترین نرخ ایدئیشن و پایین ترین احتمال گذار به اقدام را نشان می دادند. این مرور نشان می دهد که درک الگوی چندعاملی خودکشی در جوانان، نیازمند توجه هم زمان به عوامل فردی و اجتماعی است. تقویت تاب آوری از طریق آموزش های مهارت محور و ارتقای سرمایه اجتماعی با رویکردهای جامعه محور، می تواند راهبردی موثر برای کاهش بار روانی اجتماعی خودکشی در نسل جوان باشد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، سرمایه اجتماعی ، ایدئیشن خودکشی ، طرح ریزی خودکشی ، اقدام به خودکشی ، جوانان ، مرور نظام مند