مروری بر ارتباط تاب آوری و سرمایه اجتماعی با افکار، برنامه ریزی و اقدام به خودکشی در جوانان

مقدمه: جوانان به دلیل قرارگرفتن در مرحله انتقالی رشد، مواجهه با فشارهای تحصیلی، اقتصادی و عاطفی، و حساسیت بیشتر نسبت به اختلالات هیجانی، در معرض خطر بالای شکل گیری افکار، برنامه ریزی و اقدام به خودکشی قرار دارند. شواهد اخیر نشان می دهد که رفتارهای خودکشی حاصل تعامل پیچیده عوامل فردی، روان شناختی و اجتماعی است. در این میان، تاب آوری به عنوان توانایی سازگاری موثر با استرس و تنظیم هیجانات، و سرمایه اجتماعی در قالب حمایت خانوادگی، انسجام اجتماعی، اعتماد و مشارکت جمعی، نقش بالقوه محافظتی در کاهش بروز و تشدید رفتارهای خودکشی دارند. این مطالعه مروری با هدف بررسی جامع و تحلیلی ارتباط تاب آوری و سرمایه اجتماعی با سطوح مختلف رفتارهای خودکشی در جوانان انجام شد.روش کار: جستجو در پایگاه های PubMed، Scopus، Web of Science، SID و Magiran با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با تاب آوری، سرمایه اجتماعی، افکار و رفتارهای خودکشی در جوانان، مقالات منتشرشده طی سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ را پوشش داد. مطالعات کمی، کیفی و ترکیبی که به بررسی رابطه یا نقش پیش بینی کننده تاب آوری و سرمایه اجتماعی در ایدئیشن، برنامه ریزی یا اقدام به خودکشی پرداخته بودند، وارد مرور شدند. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل، مطالعات منتخب استخراج و تحلیل کیفی شدند. داده ها بر اساس نوع متغیرها، ابزارهای سنجش و یافته های اصلی مرتبط با رفتارهای خودکشی طبقه بندی گردید.نتایج: بررسی مطالعات نشان داد که تاب آوری یک عامل محافظتی موثر در برابر تمایل به خودکشی و نیز پیشگیری از گذار از افکار به مراحل شدیدتر، ازجمله برنامه ریزی و اقدام است. تاب آوری با ارتقای تنظیم هیجان، افزایش خودکارآمدی، کاهش درماندگی و تقویت راهبردهای مقابله ای سالم، شدت فشارهای روانی را تعدیل می کند. در حوزه سرمایه اجتماعی نیز یافته ها نشان داد که حمایت خانوادگی، روابط مثبت با همسالان، انسجام اجتماعی و احساس تعلق، به طور معناداری احتمال بروز افکار و رفتارهای خودکشی را کاهش می دهند. مطالعات همچنین تاکید داشتند که سرمایه اجتماعی می تواند زمینه رشد تاب آوری فردی را فراهم کند و اثر محافظتی تاب آوری در محیط های غنی از حمایت اجتماعی برجسته تر است. هم پوشانی این دو سازه نشان داد که تعامل هم زمان منابع فردی و اجتماعی، قوی ترین سپر حفاظتی در برابر رفتارهای خودکشی در جوانان محسوب می شود.نتیجه گیری: این مرور نشان داد که تاب آوری و سرمایه اجتماعی هر دو نقش کلیدی در کاهش افکار، برنامه ریزی و اقدام به خودکشی در جوانان دارند و اثر آنها بیشتر به صورت تعاملی و هم افزا بروز می یابد. تقویت مهارت های تاب آوری در سطح فردی و ارتقای سرمایه اجتماعی در سطح خانواده و جامعه می تواند رویکردی موثر برای پیشگیری از رفتارهای خودکشی باشد. یافته ها ضرورت طراحی مداخلات چندسطحی را برجسته می کند؛ مداخلاتی که هم به آموزش مهارت های مقابله ای و مدیریت هیجان توجه داشته باشد و هم تقویت شبکه های حمایتی و مشارکت اجتماعی جوانان را هدف قرار دهد. توجه به زمینه های فرهنگی، از جمله جوامعی مانند جوانان کرد، اهمیت ویژه ای در کارآمدی این مداخلات دارد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، سرمایه اجتماعی ، افکار خودکشی ، برنامه ریزی خودکشی ، اقدام به خودکشی ، جوانان ، عوامل محافظتی