مقایسه تاثیر ارزشیابی توصیفی با ارزشیابی سنتی بر خودباوری و عملکرد دانش آموزان

ارزشیابی در فرایند آموزش و یادگیری نقش کلیدی و تعیین کننده ای دارد و نحوه طراحی و اجرای آن می تواند تاثیر مستقیم بر انگیزه، خودباوری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان داشته باشد. ارزشیابی سنتی که غالبا مبتنی بر آزمون هاینمره ای و مقایسه ای است، تمرکز خود را بر نتیجه نهایی و رتبه بندی دانش آموزان می گذارد و اغلب موجب ایجاد فشار روانی، کاهش اعتماد به نفس و محدود شدن فرصت های یادگیری فعال می شود. در مقابل، ارزشیابی توصیفی با تاکید بر بازخورد مستمر، شناسایی نقاط قوت و ضعف، تحلیل روند یادگیری و ارائه راهکارهای بهبود، می تواند نقش موثری در افزایش خودباوری، انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا کند (حسینی، ۱۳۹۹). پژوهش های گذشته نشان داده اند که دانش آموزانی که تحت نظام ارزشیابی توصیفی قرار دارند، نه تنها اعتماد به نفس بیشتری دارند، بلکه توانایی خودتنظیمی، تحلیل عملکرد شخصی و مشارکت فعال در فرایند یادگیری آنان افزایش می یابد و این امر موجب ارتقای عملکرد تحصیلی و نگرش مثبت نسبت به یادگیری می گردد (رضایی، ۱۴۰۰). در پژوهش حاضر، با هدف مقایسه تاثیر ارزشیابی توصیفی و ارزشیابی سنتی بر خودباوری و عملکرد دانش آموزان، نمونه ای از دانش آموزان دوره متوسطه انتخاب و تحت دو روش ارزشیابی متفاوت قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که دانش آموزانی که تحت ارزشیابی توصیفی قرار گرفتند، در سطوح بالاتری از خودباوری، اعتماد به نفس تحصیلی و عملکرد درسی قرار داشتند، در حالی که ارزشیابی سنتی نتایج محدودتر و فشار روانی بیشتری برای دانش آموزان ایجاد کرد. این نتایج حاکی از آن است که استفاده از روش های ارزشیابی توصیفی می تواند به عنوان یک راهکار موثر در ارتقای انگیزه، خودباوری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مورد توجه مربیان و سیاست گذاران آموزشی قرار گیرد و با کاهش فشار روانی، فرصت های یادگیری فعال و توسعه مهارت های خودتنظیمی را در فرایند یادگیری فراهم نماید (شریفی، ۱۳۹۸). پژوهش حاضر با ارائه شواهد تجربی، اهمیت تحول در سیستم ارزشیابی آموزشی و نقش بازخورد توصیفی در تقویت ابعاد روانی و عملکردی دانش آموزان را مورد تاکید قرار می دهد و پیشنهاد می کند که برنامه های آموزشی با تاکید بر ارزشیابی توصیفی و بازخورد مستمر طراحی و اجرا شوند تا ضمن ارتقای خودباوری و عملکرد تحصیلی، کیفیت یادگیری نیز بهبود یابد (گلچین، ۱۳۹۹).

کلیدواژه ها:

ارزشیابی توصیفی ، ارزشیابی سنتی ، خودباوری ، عملکرد تحصیلی ، بازخورد آموزشی ، انگیزه یادگیری