بررسی تاثیر طراحی معماری در بازی نور طبیعی در خانه های سنتی ایران

در معماری سنتی ایران، نور طبیعی که به عنوان تنها منبع روشنایی روز بود، به تامین روشنایی محدود نشده و ازنظر کیفیت بصری و زیبایی فضا نیز مورد توجه معماران بوده است. یکی از نمونههای خوب بازی نورپردازی طبیعیدر معماری ایرانی را میتوان در خانههای سنتی با فضاهای متفاوت آن یافت. وجود بازشوهای متنوع دیواری و سقفیدر این نوع معماری شاهد این ادعاست. به منظور بررسی نقش طراحی معماری و تنوع نورگیرهای مختلف در کمیت وکیفیت روشنایی فضا متناسب با کاربری آن، تحقیقی در مجموعه خانه عامریهای کاشان که دارای حیاطها و فضاهایمتفاوت است، انجام شد. در این مقاله ویژگی نورپردازی تعدادی از فضاهای منتخب این خانه که از نظر شکل هندسیفضا، وضعیت و موقعیت نورگیر، محل قرارگیری در مجموعه و کاربری فضا متفاوت هستند، بررسی شده و رابطه بینتصمیمات طراحانه معمار و کیفیت نورپردازی فضا معرفی میگردد. در این تحقیق به کمک ابزارهای نورسنجی، دادههایمیدانی گردآوری شده و توسط نرمافزار ریدینس به یک سال تعمیم داده شد. سپس به کمک معیارهای ارائه شده درکتب راهنمای نورپردازی، شرایط نوری هر فضا از نظر میزان روشنایی، تنوع و یکنواختی توزیع نور و کیفیت بصری حاصلاز آن با توجه به کاربری فضا تحلیل شد. نتایج حاصله حاکی از آن است که در معماری مسکونی خانههای سنتی ایران،نور روز در کلیه تصمیمات طراحی اعم از انتخاب فضاهای پر و خالی، تناسبات و ابعاد حیاطها و اتاقها، جهتگیری هرفضا نسبت به خورشید، میزان دید هر فضا به حیاط و آسمان، عمق هر فضا و شکل و موقعیت نورگیر آن، اهمیت هر فضااز نظر دسترسی و کاربری و غیره نقش تعیین کنندهای داشته و یکی از مهمترین ارکان طراحی محسوب میشده است.راهکارهای طراحانه به کار رفته در این شیوه از معماری، امروز هم میتواند راهگشا و الهامبخش معماران معاصر باشد وامکان بهرهمندی هر چه بیشتر از نعمات نورپردازی طبیعی در خانه و کاشانه مردم را فراهم کند

کلیدواژه ها:

نورپردازی طبیعی ، نور آسمان ، نورگیر سقفی و دیواری ، زاویه دید آسمان ، عمق نفوذ روشنایی