تاثیر یادگیری مشارکتی بر درک مفاهیم زیست شناسی مولکولی در دانش آموزان مقطع متوسطه دوم

یادگیری مشارکتی به عنوان یکی از رویکردهای نوین در تعلیم و تربیت، در سال های اخیر توجه پژوهشگران حوزه آموزش علوم تجربی را به خود جلب کرده است. این رویکرد بر تعامل فعال بین دانش آموزان، همیاری در فرآیند یادگیری و تقویت مسئولیت پذیری گروهی تاکید دارد. زیست شناسی مولکولی، به عنوان یکی از پیچیده ترین مباحث کتاب های درسی مقطع متوسطه دوم، معمولا برای دانش آموزان دشوار و گاهی غیرقابل فهم تلقی می شود. پیچیدگی واژگان تخصصی، تجریدی بودن مفاهیم و نیاز به درک هم زمان چندین فرآیند زیستی، از جمله عواملی هستند که موجب می شوند بسیاری از دانش آموزان در فهم و یادگیری این مباحث با چالش مواجه شوند. در چنین شرایطی، استفاده از یادگیری مشارکتی می تواند به عنوان راهکاری کارآمد برای تسهیل درک مفاهیم زیست شناسی مولکولی مطرح گردد.پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر یادگیری مشارکتی بر درک مفاهیم زیست شناسی مولکولی در دانش آموزان مقطع متوسطه دوم طراحی شد. روش تحقیق، ترکیبی از رویکرد کمی و کیفی بوده است که در آن از طرح شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش استفاده شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی در چند مدرسه دولتی بود که به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. در گروه آزمایش، مفاهیم زیست شناسی مولکولی از طریق روش های مشارکتی مانند کارگروهی، بحث های کلاسی هدایت شده و پروژه های گروهی آموزش داده شد؛ در حالی که در گروه کنترل، همان مفاهیم از طریق روش سنتی مبتنی بر سخنرانی معلم ارائه گردید.یافته های کمی حاصل از آزمون های پیشرفت تحصیلی نشان داد که میانگین نمرات گروه آزمایش در درک مفاهیم زیست شناسی مولکولی به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بوده است. این نتایج حاکی از آن است که یادگیری مشارکتی می تواند نه تنها به بهبود یادگیری مفهومی منجر شود، بلکه میزان انگیزش درونی دانش آموزان نسبت به زیست شناسی مولکولی را نیز افزایش دهد. در بخش کیفی تحقیق، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دانش آموزان گروه آزمایش انجام شد. تحلیل داده های کیفی نشان داد که دانش آموزان در فرایند یادگیری مشارکتی احساس اعتمادبه نفس بیشتری داشته، تمایل به همکاری و گفت وگو را در خود تقویت کرده و توانسته اند با تبادل نظر، برداشت های متفاوتی از پدیده های زیستی به دست آورند.یکی از نکات برجسته در یافته ها این بود که یادگیری مشارکتی باعث شد دانش آموزان بتوانند مفاهیم پیچیده ای مانند همانندسازی دی ان ای، رونویسی و ترجمه پروتئین را با زبانی ساده تر برای یکدیگر توضیح دهند. این فرآیند به شکستن بار شناختی مباحث و تسهیل درک آنها کمک شایانی نمود. علاوه بر این، دانش آموزان اظهار داشتند که مشارکت فعال در گروه، سبب شد علاقه بیشتری به مباحث زیست شناسی نشان دهند و یادگیری را نه به عنوان تکلیف اجباری، بلکه به عنوان فعالیتی جذاب تجربه کنند.

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، زیست شناسی مولکولی ، آموزش علوم تجربی ، درک مفهومی