از مقامات تصوف تا هفت وادی عرفانی عطار (بررسی و تشریح مشابهت ها و تفاوت ها)

تصوف و عرفان به عنوان دو حوزه تاثیرگذار در فرهنگ و ادبیات اسلامی، نقشی اساسی در تهذیب و پالایش نهاد رهروان طریقت داشته اند. هدف اصلی این جستار، تبیین جزئیات مقامات تصوف و بررسی تاثیر آن ها بر سیر عرفانی و تجربیات روحانی افراد است و به بررسی مقامات تصوف و روابط آن با وادی های عرفانی عطار می پردازد تا درک عمیق تری از سیر تحول و تاثیرات متقابل آن ها ارائه دهد. با مطالعه تطبیقی اصطلاحات و مفاهیم مشترک در عرفان و تصوف، روند تحول این مفاهیم در طول تاریخ اسلامی مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین، در این پژوهش با روش تحلیلی و تفسیری، تلاش شده تا تشریح و مقایسه ای تطبیقی میان مقامات و وادی های هفت گانه انجام شود و تفاوت ها و شباهت های هر یک از آنها؛ به موازات هم بیان گردد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مقامات تصوف اصطلاحی و نظری است و وادی-های عرفانی عطار تمثیلی و ادبی ست ولی علی رغم تفاوت در عناوین، نه تنها پایه گذار اصول و تعالیم اسلامیاند، بلکه مفاهیم پنهان شده در مقایسه متقابل آن دو؛ ازنظر ذاتی و مفهومی با هم یکی اند و می توانند جنبه های مختلف تجربیات زاهدان و عارفان را تبیین کرده و سالک را به سوی مقام و درجه بالاتر سوق دهند. همچنین این تحولات به درک بهتر از جایگاه تصوف و عرفان در جامعه اسلامی منجر شده و الهام بخش مسائل اخلاقی و اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

مقامات تصوف ، هفت وادی ، صوفیه ، سیر و سلوک ، عطار نیشابوری