اثربخشی مداخلات مبتنی بر بازی درمانی ساختارمند در بهبود مهارت های ارتباط اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم

بازی درمانی ساختارمند یکی از رویکردهای نوین و کارآمد در مداخله با کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم است که به واسطه ماهیت سازمان یافته خود می تواند بر رشد مهارت های ارتباط اجتماعی تاثیر قابل توجهی داشته باشد. در این رویکرد، فعالیت های بازی بر اساس اهداف درمانی مشخص طراحی می شوند و تعامل بین درمانگر و کودک در قالب قوانین و مراحل شفاف هدایت می شود. ساختارمند بودن مداخله موجب می شود که کودک فرصت تجربه روابط اجتماعی را در محیطی امن، قابل پیش بینی و تقویت کننده داشته باشد. از آنجا که کودکان اوتیستیک معمولا با پردازش اطلاعات اجتماعی، تفسیر نشانه های غیرکلامی و پاسخ به تعاملات بین فردی مشکل دارند، بازی درمانی می تواند بستر مناسبی برای تمرین این مهارت ها به صورت عملی فراهم کند. پژوهش ها نشان داده اند که بازی های مبتنی بر تبادل نوبت، مشارکت دوطرفه و تقلید حرکتی به طور مستقیم موجب بهبود تماس چشمی، پاسخ دهی اجتماعی و آغازگری تعامل می شوند. علاوه بر این، بهره گیری از بازی های نقش آفرینی یا سناریوهای تعاملی به کودک کمک می کند تا وضعیت های اجتماعی را در قالب داستان های ساده بازسازی کرده و راهبردهای مناسب رفتاری را بیاموزد.یکی از مزایای مهم بازی درمانی ساختارمند، امکان تنظیم سطح دشواری بر اساس عملکرد کودک است. درمانگر می تواند شدت محرک های اجتماعی، تعداد تکالیف و پیچیدگی تعامل را متناسب با توانایی های فعلی کودک تنظیم کند. این ویژگی نه تنها از بروز اضطراب جلوگیری می کند، بلکه موجب افزایش حس موفقیت و انگیزش در مشارکت می شود. همچنین، استفاده از تقویت کننده های فوری مانند تحسین کلامی، بازخورد مثبت یا دسترسی به یک اسباب بازی مطلوب، احتمال تثبیت رفتارهای مطلوب اجتماعی را افزایش می دهد. در برخی پروتکل ها، والدین نیز به عنوان همکار درمانگر وارد فرآیند می شوند و آموزش می بینند تا همان الگوهای تعامل را در محیط خانه تکرار کنند؛ اقدامی که به تثبیت و تعمیم مهارت های آموخته شده کمک می کند. یافته های پژوهشی نشان می دهد حضور والدین در مداخله نه تنها نتایج درمانی را تقویت می کند بلکه موجب افزایش کیفیت روابط عاطفی در خانواده می شود.

کلیدواژه ها:

مهارت ، الگو ، اوتیسم ، روابط ، بیماری ، خانواده ، محیط.