تنوع درون جمعیتی بادام کوهی (Amygdalus scoparia) در رویشگاه های اسفند و بنستان در استان کرمان بر اساس برخی صفات مورفولوژیکی نهال های یکساله

این تحقیق با هدف بررسی تنوع بین ژنوتیپ های گونه Amygdalus scoparia و تاثیر درختان مادری بر رشد نهال در رویشگاهی از زرند استان کرمان انجام شد. بدین منظور تعداد ۲۰ درخت به صورت کاملا تصادفی انتخاب شد. سپس بذرهای جدا شده از درختان مادری در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه یزد بر اساس طرح آزمایشی بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. پس از پایان فصل رویش سال اول، خصوصیات مورفولوژیکی نهال ها شامل ارتفاع، قطر یقه، تعداد برگ، طول برگ، حداکثر عرض برگ، تعداد شاخه و شکل برگ اندازه گیری و ثبت شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپ بر ویژگی های طول برگ، تعداد شاخه و شکل برگ تاثیر معنی داری داشت، به طوری که نهال های به دست آمده از ژنوتیپ های شماره ۲، ۵ و ۲۰ از نظر ارتفاع به طور قابل توجهی در مقایسه با سایر نهال ها از میانگین کمتری برخوردار بودند. همچنین طول برگ نهال های به دست آمده از ژنوتیپ شماره ۱۵ و ۴ و حداکثر عرض برگ و تعداد شاخه در نهال های حاصل از ژنوتیپ های شماره ۱۳ و ۱۵ و شکل برگ نهال های حاصل از ژنوتیپ های شماره ۴ و ۱۵ به طور معنی داری بیشتر از سایر نهال ها بود. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که بین ارتفاع نهال با تعداد شاخه و شکل برگ همبستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. همچنین همبستگی صفت تعداد برگ با طول و عرض برگ، شکل برگ و تعداد شاخه معنی دار و منفی بود. صفت تعداد شاخه نیز با طول و عرض برگ همبستگی مثبت و معنی داری نشان داد. نتایج تحلیل مولفه های اصلی نشان داد که سه مولفه اول بیش از ۷۰ درصد از واریانس ها را تشکیل می دهند که در تشکیل این سه مولفه، طول برگ، تعداد برگ، حداکثر عرض برگ و شکل برگ نقش مهم تری داشتند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که صفات برگ شامل تعداد، اندازه و شکل برگ ها بیشترین تاثیر را در ایجاد تنوع داشتند. نتایج تحقیق حاضر امکان انتخاب ژنوتیپ های مرغوب تر را برای افزایش بازده تولید و تکثیر فراهم می کند که می تواند توسط سازمان ها و نهادهای زیربط جهت تولید نهال با هدف احیای عرصه های تخریب یافته و مهم تر از آن حفاظت از عرصه های موجود، مورد توجه و استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بادامک ، ژنوتیپ ، واریانس ، انتخاب ، صفات ریختی