الدراسه الانطولوجیه للعدو وعنصر العداء فی السیاسه (من منظور القرآن الکریم)

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: عربی
مشاهده: 12

فایل این مقاله در 19 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JGQ-3-2_001

تاریخ نمایه سازی: 8 آذر 1404

چکیده مقاله:

لا یمکن تصور میدان السیاسه بمعزل عن الصراع والعداوه؛ اذ ان کثیرا من التحولات والاحداث السیاسیه تندرج فی اطار مفهوم "العدو"، ومن خلاله تکتسب معناها وقابلیتها للتفسیر. فامکان الحرب الحاضر دوما، بوصفه الحد الاقصی للصراع السیاسی، والاستعداد للقتل او القتال، انما یستندان الی مفهوم العدو وحده. کما ان العدید من النجاحات والاخفاقات فی الساحه السیاسیه تتوقف علی اداره العلاقات المعقده والدینامیه بین العداوه والصداقه. هذا الواقع یبرز الصله القدیمه بین السیاسه والعداوه، ویکشف عن الوجه الخصمانی للسیاسه، بما یظهر اهمیه البحث فی موضوع العدو وعنصر العداء. ان المقاربه الانطولوجیه لمفهوم العدو، والبحث عن الاسس الوجودیه المرتبطه به فی خطاب الوحی ضمن آیات القرآن الکریم، هی المنهجیه التی تتبناها هذه الدراسه. اذ تتیح تلک الاسس الاجابه عن السوال الرئیس الذی یتناوله هذا البحث: کیف وصف العدو وفسر فی خطاب الوحی؟ وما العوامل التی تودی الی ظهور العداء واستمراره فی المجال السیاسی؟ ان الاجابه عن هذا السوال تستلزم فهما دقیقا لآیات القرآن الکریم، والرجوع الی التفاسیر التی تمکن من ادراک مقاصد النص الالهی. وفی هذا السیاق، یعتمد البحث علی تفسیری المیزان للعلامه الطباطبائی وتسنیم لآیه الله الجوادی الآملی، لما یتمیزان به من نظره شامله الی القرآن، وتفسیر للآیات فی ضوء نظائرها ومقابلاتها. لقد اشیر فی مواضع متعدده من القرآن الکریم الی مفهوم العدو وعنصر العداء اشاره مباشره، کما ان کثیرا من المفاهیم والمصطلحات القرآنیه - مثل الجهاد والقتال والحرب والفتح والنصر- ترتبط ارتباطا وثیقا بمفهوم العدو، ولا تکتسب معناها الا فی وجوده. وتثبت هذه الآیات ان وجود العدو وحضور عنصر العداء فی المجتمعات الانسانیه حقیقه لا یمکن انکارها. ویتجلی هذا الامر بوضوح اکبر فی الآیات التی تتناول هبوط آدم(ع) الی الارض، اذ تظهر تلک الآیات ان استمرار حضور عنصر العداء هو السمه الاولی للحیاه الارضیه. تشیر نتائج البحث الی ان الوجود هو میدان للتقابل بین الحق والباطل، وان التضاد الوجودی بینهما یودی الی نشوء العداوه بین اتباع الحق والباطل فی سیاق الحیاه الاجتماعیه للبشر. ان المواجهه الانطولوجیه لمفهوم العدو فی هذا السیاق تظهر ان نشوء العداوه یرتبط بعاملین رئیسیین: العامل الفاعلی والعامل البنیوی. من المنظور الفاعلی، فان الطبیعه الوجودیه للانسان، التی تتکون من العقل، والاختیار، والحریه، الی جانب الغضب والشهوه، وما یحویه من قوی متضاده، تهیئ الارضیه لظهور العداوه. ومن المنظور البنیوی، فان الحیاه الاجتماعیه للبشر، بسبب ما یحیط بها من قیود ومحدودیات، تعد مجالا للتزاحم والتقابل، مما یودی الی بروز العداوه فی المجتمعات الانسانیه. کما ان الاحکام والحدود الالهیه، بما لها من طبیعه حقیقیه وارتباط داخلی ببنیه نظام الخلق، تتفاعل مع افکار الانسان وسلوکیاته، ویعد نشوء العداوه احد ردود الفعل البنیویه الناتجه عن انتهاک تلک الحدود الالهیه. ان ازاله العداوه تتطلب التوحد حول محور ترتکز علیه الفطره الوجودیه للانسان. وهذا المحور یتجلی ضمن البنیه الحاکمه للعالم والقوانین التی یقوم علیها الوجود، والتی شکلتها الاحکام والحدود الالهیه. وبناء علیه، فان نشوء العداوه فی المجتمعات البشریه یرتبط ارتباطا مباشرا بعدم التزام الناس بالحق واوامر الله، ولو ان جمیع الناس ثبتوا علی اتباع الاحکام والحدود الالهیه، لما کان للعداوه ان تظهر. وتبشر الآیات القرآنیه التی تعرف الصالحین بانهم ورثه الارض بمستقبل یسود فیه الالتزام باوامر الله، ویصبح فیه حلم غیاب عنصر العداوه عن المجتمعات الانسانیه قریب المنال.

نویسندگان

محمد سالاری اول

طالب دکتوراه فی العلوم السیاسیه، کلیه الحقوق والعلوم السیاسیه، جامعه مازندران، بابلسر، ایران

محمد تقی قزلسفلی

استاذ مشارک فی قسم العلوم السیاسیه، کلیه الحقوق والعلوم السیاسیه، جامعه مازندران، بابلسر، ایران.

مرتضی علویان

استاذ مشارک فی قسم العلوم السیاسیه، کلیه الحقوق والعلوم السیاسیه، جامعه مازندران، بابلسر، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • القرآن الکریم ...
  • اسفندیاری، سیمین (۱۳۹۶ش). رویکرد تطبیقی به هرمنوتیک و تفسیر در ...
  • اسکینر، کوئنتین (۱۳۹۳ش). بینش های علم سیاست (روی فی علم ...
  • اشمیت، کارل (۱۳۹۲ش). مفهوم امر سیاسی (مفهوم الامر السیاسی). مترجم: ...
  • بلیکی، نورمن (۱۳۹۳ش). طراحی پژوهش های اجتماعی (تصمیم البحوث الاجتماعیه). ...
  • پیروزفر، سهیلا (۱۳۹۱ش). اسباب نزول و نقش آن در تفسیر ...
  • تقی پور، حسین (۱۳۹۲ش). درآمدی بر علوم قرآنی (مقدمه فی ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۷ش). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء، چاپ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۸ش). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء. چاپ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۸ش). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء، چاپ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۸ش). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء، چاپ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۴۰۱ش). تفسیر تسنیم. قم: نشر اسراء، چاپ ...
  • حسینی بهشتی، سید محمد (۱۳۹۳ش). حق و باطل از دیدگاه ...
  • خامنه ای، علی (۱۳۹۹ش). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن ...
  • خان محمدی، یوسف (۱۳۹۳ش). تفسیر سیاسی قرآن در ایران معاصر ...
  • صفایی حائری، علی (۱۴۰۲ش). تطهیر با جاری قرآن (التطهیر بجریان ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۲ش). تفسیر المیزان. مترجم: محمدباقر موسوی همدانی. ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۷ش). قرآن در اسلام (القرآن فی الاسلام). ...
  • مسلم، مصطفی (۱۳۹۰ش). پژوهشی در تفسیر موضوعی (بحث فی التفسیر ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۶۸ش). حق و باطل (الحق والباطل). تهران: انتشارات ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۹۳ش/ ب). جاذبه و دافعه علی(ع) (الجاذبیه والنفور ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۹۳ش/ ج). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا ...
  • مطهری، مرتضی(۱۳۹۳ش/ الف). مجموعه آثار (مجموعه الاعمال). تهران: انتشارات صدرا، ...
  • معینی علمداری، جهانگیر (۱۳۹۲ش). روش شناسی نظریه های جدید در ...
  • منوچهری، عباس (۱۳۹۴ش). رهیافت و روش در علوم سیاسی (المقاربات ...
  • موفه، شانتال (۱۳۹۱ش). درباره امر سیاسی (حول الامر السیاس). مترجم: ...
  • های، کالین (۱۳۹۲ش). درآمدی انتقادی بر تحلیل سیاسی (مقدمه نقدیه ...
  • Furlong, P. & Marsh, D. (۲۰۱۷). Ontology and Epistemology in ...
  • نمایش کامل مراجع