اثرات فلسفه حرمت ربا بر الگوی بانکداری بدون ربا

حرمت ربا از ضروریات دین اسلام است که در قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم(ص) به صراحت مذمت شده و به عنوان یکی از بزرگ ترین عوامل فساد اقتصادی و ظلم اجتماعی شناخته می شود. مسئله محوری این پژوهش، تبیین فلسفه و چرایی حرمت ربا و رابطه آن با نظام بانکداری بدون ربا است. در این تحقیق، با رویکرد توصیفی تحلیلی و شیوه ی مطالعات کتابخانه ای، آیات، روایات و دیدگاه های فقهی، اصول فلسفی حرمت ربا و آثار آن در ساختار بانکداری اسلامی بررسی گردیده است. بر اساس یافته ها، تحریم ربا متوجه معاملات اشخاص حقیقی است، زیرا شخصیت های حقوقی دارای تکلیف شرعی نیستند و از دایره حرمت خارج اند؛ ازاین رو، معاملات دولت با مردم در قالب وام های توسعه ای مشمول حرمت ربا نمی شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که فلسفه حرمت ربا بر عدالت اجتماعی، منع ظلم و جلوگیری از فساد اموال استوار است و همین مبانی، شالوده ی شکل گیری الگوی بانکداری اسلامی را فراهم ساخته اند. بانکداری بدون ربا با نفی سود تضمین شده و تاکید بر تسهیم سود و زیان و بهره وری اقتصادی، تجلی عملی فلسفه عدالت اقتصادی در اسلام به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

ربا ، فلسفه تحریم ربا ، عدالت اقتصادی ، بانکداری بدون ربا ، عقود اسلامی ، شخصیت حقوقی دولت.