کاربرد بلاک چین و هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند زنجیره تامین دارو: چالشهای اجرایی در نظام سلامت دیجیتال

با افزایش نگران کننده جعل دارو و تهدیدات مرتبط با آن در نظامهای سلامت، زنجیره تامین دارو به یکی از نقاط حساس و استراتژیک در مدیریت خدمات بهداشتی تبدیل شده است. در این راستا فناوریهای نوظهور همچون بلاک چین و هوش مصنوعی فرصتهایی نوین برای تحول در مدیریت این زنجیره فراهم کرده اند. بلاک چین با قابلیتهایی نظیر شفافیت، ردیابی لحظه ای، عدم تغییر پذیری داده ها و حذف واسطه ها، و هوش مصنوعی با توان تحلیل دادههای پیچیده پیشبینی و تصمیم سازی میتوانند به ارتقای امنیت، پایداری و کارایی زنجیره تامین کمک کنند. این مقاله با رویکردی مروری نظام مند به بررسی ظرفیتهای این دو فناوری در مدیریت هوشمند زنجیره تامین دارو پرداخته و با تحلیل منابع علمی مقالات پژوهشی و پروژه های عملیاتی به بررسی مدلهای ترکیبی و چالشهای اجرایی آنها می پردازد. در بخش یافتهها، نمونههایی مانند استفاده از Hyperledger Fabric برای ردیابی دارو و بهره گیری از الگوریتمهایی مانند LightGBM و N-gram در تحلیل دادههای بیماران مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج نشان میدهد که تلفیق این دو فناوری میتواند به کاهش داروهای تقلبی، ارتقای تصمیم گیری بالینی و بهبود تجربه بیمار منجر شود. با این حال چالشهایی چون نیاز به زیرساختهای دیجیتال، موانع حقوقی، کمبود دادههای کیفی و مقاومت سازمانی وجود دارد. در نهایت مقاله بر لزوم سیاست گذاری، حمایتی ارتقای سواد دیجیتال و همکاری بین بخشی برای تحقق مدیریت هوشمند زنجیره تامین دارو تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

زنجیره ، تامین دارو ، بلاک چین ، هوش مصنوعی ، نظام سلامت