تاب آوری زیرساختهای شهری در برابر حملات ترکیبی سایبری-فیزیکی: مطالعه موردی از جنگ ۱۲ روزه ایران

در عصر تهدیدات نوین زیر ساختهای حیاتی شهری با ترکیب پیچیده ای از حملات فیزیکی و سایبری مواجه اند که می تواند به صورت همزمان، هماهنگ و هدفمند عملکرد سامانه های شهری را مختل نماید این نوع تهدیدات که در چارچوب جنگ های هیبریدی طبقه بندی میشوند قابلیت ایجاد اختلالات آبشاری گسست عملکردی و فروپاشی سیستمی در شریانهای حیاتی را دارا هستند مطالعه حاضر با هدف ارزیابی تاب آوری زیر ساختهای حیاتی شهری ایران در برابر تهدیدات ترکیبی، به بررسی تجربی جنگ ۱۲ روزه اخیر به عنوان یک سناریوی واقعی پرداخته است که طی آن همزمان سامانه های فیزیکی برق، آب، حمل و نقل مخابرات و سایبری شبکه های کنترلی دیتاسنترها و ارتباطات دیجیتال مورد حمله قرار گرفتند. در این مقاله با اتکا به چارچوب نظری تاب آوری چندلایه «شهری تحلیل سیستمی بر مبنای سه سطح کلان حاکمیتی سیاستی، میانی مدیریتی عملیاتی و خرد فنی تکنولوژیک انجام شده است. دادههای پژوهش شامل گزارشهای رسمی، مصاحبه با کارشناسان حوزه مدیریت بحران و تحلیل ساختار تداوم عملکرد در شرایط اضطراری بوده اند. در گام نخست، آسیب پذیری زیر ساخت ها در برابر سناریوهای مختلف حملات همزمان شناسایی شده و سپس بر اساس شاخصهایی نظیر میانگین زمان بازگشت به خدمت تاب آوری عملکردی وابستگی متقابل سامانه ها و میزان تحمل اختلال، تحلیل کمی-کیفی انجام شده است. در ادامه به بررسی قابلیتهای فناورانه برای ارتقاء تاب آوری پرداخته شده و مواردی چون طراحی معماری ماژولار برای سامانه های حیاتی، پیاده سازی سامانه های تشخیص نفوذ در لایه لبه،شبکه به کارگیری الگوریتمهای یادگیری ماشین برای هشدار پیش دستانه و تدوین پروتکلهای هماهنگ پاسخ اضطراری میان سازمانی تحلیل گردیده اند. نتایج تحقیق بیانگر آن است که یکی از چالشهای اصلی در برابر تاب آوری شهری، عدم یکپارچگی ساختاری و فناورانه بین نهادهای متولی و نبود سامانه های واکنش سریع یکپارچه است. در پایان، پیشنهاد میشود چارچوبی بومی با تاکید بر «مدیریت تطبیقی تهدیدات ترکیبی تدوین گردد که قابلیت انطباق با سناریوهای جنگ آینده و ارتقاء سطح آمادگی پاسخ و بازیابی در سطح شهری را دارا باشد. این مطالعه می تواند به عنوان گامی اجرایی در راستای پیاده سازی سیاستهای پدافند غیر عامل نوین در سطح زیر ساختی مورد بهره برداری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری زیرساختی ، حملات ترکیبی سایبری فیزیکی ، جنگ هیبریدی ، مدیریت بحران شهری ، سامانه های حیاتی شهری ، تداوم عملکرد تحلیل سیستمی چندلایه ، تهدیدات نوین ، تشخیص نفوذ