بررسی و تحلیل نقش سواد والدین در موفقیت تحصیلی فرزندان در مناطق محروم (مطالعه موردی: شهرستان زاهدان)

در مناطق محروم که زیرساخت های آموزشی با محدودیت های جدی مواجه اند، خانواده و به ویژه والدین به عنوان نخستین نهاد یادگیری، نقشی اساسی در پیشرفت تحصیلی فرزندان ایفا می کنند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر سطح سواد رسمی (خواندن، نوشتن، درک مطلب) و سواد دیجیتال والدین بر موفقیت تحصیلی فرزندان در شهرستان زاهدان، یکی از مناطق آموزشی محروم ایران، انجام شده است. روش تحقیق از نوع ترکیبی (کمی-کیفی) بوده و داده ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختارمند از میان ۲۰۰ خانواده، ۲۰ والد، ۵ معلم و ۲ کارشناس آموزشی گردآوری و با تحلیل آماری و تماتیک بررسی شده اند. یافته های کمی حاکی از آن است که ۷۴٪ والدین دارای تحصیلات زیر دیپلم یا بی سواد هستند و میانگین سواد دیجیتال آن ها پایین تر از سطح مطلوب (۴.۲ از ۱۰) است. همچنین، همبستگی مثبت و معناداری (r=۰.۶۵۱, p<۰.۰۰۱) بین سطح سواد والدین و میانگین نمرات تحصیلی فرزندان مشاهده شد. بخش کیفی پژوهش نیز نشان داد که والدین کم سواد علاوه بر موانع ساختاری، با احساس اضطراب و ناکارآمدی در مشارکت آموزشی مواجه اند. در مقابل، والدینی که در دوره های سوادآموزی بزرگسالان و آموزش های دیجیتال شرکت کرده بودند، افزایش چشمگیری در اعتمادبه نفس و توانایی کمک به فرزندان گزارش دادند. نتایج تحقیق تاکید می کند که ارتقای سواد والدین چه در سطح رسمی و چه دیجیتال، می تواند شکاف آموزشی موجود را کاهش داده، مشارکت خانوادگی در یادگیری را افزایش داده و نهایتا به بهبود عدالت آموزشی در مناطق محروم بینجامد. این یافته ها زمینه ساز ارائه پیشنهادهایی برای سیاست گذاری آموزشی خانواده محور و توسعه مداخلات توانمندسازی والدین هستند.

کلیدواژه ها:

سواد والدین ، آموزش بزرگسالان ، سواد دیجیتال ، نابرابری آموزشی ، زاهدان