تحلیل حقوقی قراردادهای هوشمند مبتنی بر فناوری بلاک چین: چالش، ظرفیت ها و چشم انداز های حقوق تطبیقی

پیدایش فناوری بلاک چین و قراردادهای هوشمند با ایجاد بسترهای نوآورانه برای انعقاد و اجرای قراردادها، موجب بروز تحولاتی عمیق در مبانی سنتی حقوق قرارداد شده است. قراردادهای هوشمند که در واقع برنامه های خوداجرا در بستر بلاک چین اند، توانسته اند بسیاری از مراحل انعقاد و اجرای قراردادها را به صورت خودکار و بدون نیاز به مرجع ثالث ناظر انجام دهند. این ویژگی ها از یک سو زمینه ساز سرعت، شفافیت و کاهش هزینه های معاملاتی است، اما از سوی دیگر پرسش های جدی حقوقی را در حوزه هایی همچون ایجاب و قبول، قصد و رضا، اهلیت طرفین، قابلیت انتساب قرارداد به اشخاص معین، ضمانت اجرا و تعارض قوانین بین المللی ایجاد کرده است. هدف مقاله حاضر، ارائه تحلیلی جامع و تطبیقی از ماهیت و چالش های حقوقی قراردادهای هوشمند در نظام های حقوقی مختلف و بررسی جایگاه آن ها در حقوق ایران است. این پژوهش نشان می دهد که هرچند قراردادهای هوشمند با مبانی بنیادین حقوق قراردادها تعارضاتی دارند، اما می توان با اصلاح و بومی سازی نظام تقنینی، این پدیده را در چارچوب قواعد سنتی حقوقی جای داد. افزون بر این، مطالعه تطبیقی تجربیات کشورهایی مانند ایالات متحده، اتحادیه اروپا، امارات و سنگاپور، الگویی برای نحوه مواجهه ایران با قراردادهای هوشمند ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

بلاک چین ، قراردادهای هوشمند ، حقوق قراردادها ، تعارض قوانین ، حقوق ایران