تاثیر شبکه های اجتماعی در شکل گیری هویت دانش آموزان

شبکه های اجتماعی در دهه های اخیر به بستری فراگیر و تاثیرگذار در زندگی نوجوانان و دانش آموزان تبدیل شده و نقش عمیقی در فرایند شکل گیری هویت آنان ایفا می کند. هویت دانش آموزی به عنوان مجموعه ای از باورها، ارزش ها، نگرش ها، نقش های اجتماعی و برداشت فرد از خویشتن، تحت تاثیر ارتباطات روزمره، الگوبرداری ها، تجارب عاطفی و اجتماعی و پیام هایی قرار دارد که در محیط های مجازی دریافت می شود. شبکه های اجتماعی نه تنها فضای تعامل و تبادل تجربه را تسهیل می کنند، بلکه به عرصه ای برای خودابرازی، بازنمایی هویت، کشف علایق شخصی، دنبال کردن الگوهای فرهنگی و ساختن پیوندهای اجتماعی جدید تبدیل شده اند. مطالعات متعدد نشان داده اند که حضور فعالانه دانش آموزان در این فضا می تواند به شکل گیری هویت اجتماعی پویا، افزایش اعتماد به نفس، رشد سواد رسانه ای و تقویت مهارت های ارتباطی منجر شود. با این حال، چالش هایی مانند مقایسه اجتماعی ناسالم، مواجهه با محتوای نامناسب، فشار برای شبیه سازی هویت، اضطراب اجتماعی، اعتیاد به اینترنت و ایجاد خودپنداره ناپایدار نیز در میان استفاده کنندگان کم سن رایج است.مرور پژوهش ها نشان می دهد که تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت دانش آموزان یک فرایند چندعاملی است و عواملی همچون سن، جنسیت، نوع استفاده از رسانه، کیفیت روابط خانوادگی، میزان نظارت والدین، سطح سواد رسانه ای، تعلق فرهنگی و نقش مدرسه می توانند این فرایند را تقویت یا تضعیف کنند. همچنین، محتوای سرگرمی محور، آموزشی، فرهنگی و تبلیغی، هر یک پیامدهای متفاوتی بر ادراک هویتی دانش آموزان دارند. پژوهش های بین المللی بیان می کنند که استفاده متعادل و هدایت شده از شبکه های اجتماعی می تواند به تقویت هویت سالم، افزایش توانمندی های اجتماعی و گسترش دیدگاه های فرهنگی بینجامد، در حالی که استفاده افراطی، نظارت نشده و بدون آموزش می تواند به سردرگمی هویتی، آسیب های روان شناختی، بحران هویت و کاهش تعلق به محیط مدرسه منجر شود.این مقاله مروری با هدف تحلیل جامع تاثیر شبکه های اجتماعی بر فرایند هویت یابی دانش آموزان، به بررسی یافته های پژوهشی داخلی و خارجی می پردازد و نقش کلیدی مدرسه، خانواده و برنامه های آموزشی را در هدایت سالم دانش آموزان در فضای مجازی برجسته می کند. نتایج این بررسی نشان می دهد که راهبردهایی همچون ارتقای سواد رسانه ای، آموزش تفکر انتقادی، تقویت مهارت های خودتنظیمی، ایجاد محیط های حمایتی در خانواده و مدرسه، و طراحی برنامه های آموزشی دیجیتال می تواند نقش شبکه های اجتماعی را از تهدید به فرصت تبدیل کند. در مجموع، شبکه های اجتماعی محیطی پیچیده، چندبعدی و تاثیرگذارند که می توانند در صورت مدیریت صحیح، بستری برای رشد هویت سالم و مسئولانه در نسل دانش آموز امروز فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، هویت دانش آموزان ، هویت فردی ، هویت اجتماعی ، هویت فرهنگی ، تصویر بدنی ، خودپنداره ، مقایسه اجتماعی ، سواد رسانه ای ، نوجوانان ، هویت تحصیلی ، تحول هویت ، یادگیری اجتماعی ، روابط همسالان ، هویت دیجیتال