زبان استعاری حافظ و زبان علمی زیست شناسی دو روایت از زندگی (مقایسه زبان شاعرانه ی حافظ درباره ی طبیعت با زبان علمی در توصیف همان پدیده ها )

این پژوهش به بررسی تطبیقی دو شیوه ی روایت از «زندگی» و «طبیعت» می پردازد: زبان استعاری و شاعرانه ی حافظ از یک سو، و زبان علمی زیست شناسی از سوی دیگر. حافظ طبیعت را نه به مثابه مجموعه ای از سازوکارهای زیستی، بلکه به عنوان میدانی برای تجلی معنا، عشق، تحول و شور هستی می بیند. در این زبان، گل، نسیم، باران، سبزه و پرندگان حامل مفاهیم عرفانی و انسانی اند و هر پدیده ی طبیعی نقشی نمادین در روایت انسان از هستی می یابد. در مقابل، زیست شناسی با زبانی دقیق، عینی و فاقد بار ارزشی، همین پدیده ها را با مفاهیم ساختار، فرایند، کارکرد و علت توضیح می دهد؛ گل به عنوان اندام زایشی گیاهان، نسیم به عنوان جریان هوا، باران به مثابه چرخه ی هیدرولوژیک و پرندگان به عنوان محصول فرگشت. بررسی متون حافظ و منابع زیست شناسی نشان می دهد که هر دو زبان در پی فهم «زندگی» هستند، اما یکی با آفرینش معنا و دیگری با کشف سازوکار. این پژوهش نتیجه می گیرد که زبان شاعرانه و زبان علمی نه متضاد، بلکه مکمل یکدیگرند؛ زیرا اولی به تجربه ی انسانی عمق می بخشد و دومی ساختار واقعیت را روشن می کند، و مجموع این دو می تواند چشم اندازی جامع از طبیعت و زندگی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

حافظ ، استعاره ، زیست شناسی ، زبان علمی ، طبیعت ، روایت زندگی