نقش فضای فیزیکی کلاس درس در ایجاد انگیزه یادگیری در دانش آموزان مقطع ابتدایی

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش فضای فیزیکی کلاس درس در تقویت انگیزه یادگیری دانش آموزان مقطع ابتدایی است. فضای فیزیکی شامل چیدمان، نور، رنگ، تهویه، وسایل آموزشی و نظم کلی کلاس درسی است که تاثیر عمیقی بر فرایندهای شناختی و عاطفی دانش آموز دارد. با وجود اهمیت این عامل، در بسیاری از مدارس ابتدایی ایران برنامه ریزی منسجم برای طراحی محیط یادگیری بهینه وجود ندارد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی توصیفی انجام شد تا از طریق تجربه زیسته معلمان و دانش آموزان، رابطه میان محیط فیزیکی و انگیزش تحصیلی واکاوی شود. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده کلاسی در ۶ مدرسه ابتدایی گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون کدگذاری و تفسیر شدند.نتایج نشان داد که فضای فیزیکی مطلوب، احساس امنیت، تعلق و تمرکز را در دانش آموزان افزایش می دهد؛ در حالی که محیط های شلوغ، کم نور و فاقد جذابیت بصری منجر به کاهش مشارکت و بی انگیزگی می شوند. عواملی چون نور طبیعی، رنگ های گرم و شاد، تهویه مناسب، نظم و چیدمان مشارکتی میز و صندلی ها، بیش از سایر مولفه ها در برانگیختن انگیزه درونی موثر بودند. بر اساس دیدگاه معلمان، تطبیق محیط با نیازهای رشدی کودکان، حس احترام و استقلال را تقویت می کند. یافته ها پیشنهاد می کنند که طراحان آموزشی باید کلاس درس را نه فقط به عنوان مکان آموزش، بلکه به مثابه فضایی هیجانی اجتماعی برای رشد شناختی و عاطفی کودکان در نظر بگیرند.

کلیدواژه ها:

فضای فیزیکی کلاس ، انگیزش یادگیری ، طراحی آموزشی ، محیط یادگیری ، دانش آموز ابتدایی