ارزیابی کارایی روش های آموزش مبتنی بر تقویت مثبت در کاهش رفتارهای ناهنجار و افزایش مشارکت کلاسی دانش آموزان استثنائی

هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی کارایی روش های آموزش مبتنی بر تقویت مثبت در کاهش رفتارهای ناهنجار و افزایش مشارکت کلاسی دانش آموزان استثنائی است. باتوجه به این که رفتارهای چالشی و مشارکت اندک در فرایند یاددهی - یادگیری، از موانع اساسی پیشرفت تحصیلی این گروه از دانش آموزان به شمار می رود، طراحی و به کارگیری روش های آموزشی مبتنی بر انگیزش و بازخورد مثبت می تواند به بهبود کیفیت تعاملات کلاسی کمک کند. این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل دانش آموزان استثنائی دوره ابتدایی در سال تحصیلی جاری بود که از میان آن ها، یک نمونه ۳۰ نفره به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شد و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از چک لیست ثبت رفتارهای ناهنجار و مقیاس مشارکت کلاسی استفاده شد که روایی محتوایی آن ها به تایید متخصصان و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ محاسبه و تایید گردید. گروه آزمایش طی ده جلسه تحت آموزش مبتنی بر تقویت مثبت (پاداش های کلامی، امتیازدهی، نشانه های پیشرفت و بازخورد فوری) قرار گرفت، درحالی که گروه کنترل آموزش معمول را دریافت کرد. یافته ها نشان داد روش آموزش مبتنی بر تقویت مثبت به طور معناداری موجب کاهش رفتارهای ناهنجار و افزایش مشارکت کلاسی در گروه آزمایش شد. این نتایج بیانگر آن است که بهره گیری نظام مند از تقویت مثبت می تواند به عنوان راهبردی موثر در مدیریت رفتار و ارتقای تعاملات آموزشی دانش آموزان استثنائی به کار گرفته شود. بر اساس نتایج پژوهش، پیشنهاد می شود معلمان مدارس استثنائی در برنامه ریزی آموزشی خود از تقویت های کلامی، تصویری و رفتاری به صورت مستمر و هدفمند استفاده کنند تا زمینه مشارکت فعال و کاهش رفتارهای چالش برانگیز فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

تقویت مثبت ، رفتارهای ناهنجار ، مشارکت کلاسی ، دانش آموزان استثنائی ، مدیریت رفتار.