تحلیل کمی ادراک و پاسخ کشاورزان به تغییرات محیطی

وابستگی شدید بخش کشاورزی به شرایط محیطی، این بخش را به یکی از آسیب پذیرترین عرصه ها در برابر تغییرات اقلیمی و پدیده خشکسالی بدل ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک کشاورزان از تغییرات محیطی و شناسایی راهبردهای سازگاری آنان در شهرستان نجف آباد با رویکردی کمی است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی صورت گرفته است. داده های پژوهش از طریق پیمایش میدانی و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شد. حجم نمونه با استناد به جدول مورگان و کرجسی ۲۰۹ نفر تعیین شد و از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده گردید. پایایی پرسشنامه ار طریق ضریب آلفای کرونباخ (بیش از ۷/۰) مورد تایید قرار گرفت. تحلیل داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. نتایج نشان داد بیش از ۹۰ درصد کشاورزان افزایش دما و شدت خشکسالی، و ۹۲ درصد کاهش بارش را به طور محسوس درک کرده اند. تغییرات محیطی اثر معناداری بر سطح زیرکشت، عملکرد و دوره رشد محصول، منابع آبی و درآمد کشاورزان داشته است. از میان راهبردهای سازگاری، به کارگیری سیستم های نوین آبیاری (۷۰ درصد)، تنوع بخشی به محصولات (۵۸ درصد) و استفاده از بذرهای مقاوم به خشکی (۴۷ درصد) بیشترین فراوانی را داشتند؛ در حالی که ۶۴ درصد از کشاورزان هیچ اقدام موثری در جهت سازگاری اتخاذ نکرده اند. نتایج آزمون دانکن نشان داد تفاوت معناداری میان دهستان ها از نظر ابعاد اقتصادی، فناورانه، نهادی و فرهنگی–اجتماعی وجود دارد؛ به طوری که دهستان های اشن و صادقیه بالاترین، و دهستان جوزدان پایین ترین میانگین سازگاری را دارا بودند. یافته های این پژوهش با ترکیب مولفه های ادراکی، عوامل تعیین کننده و الگوهای رفتاری سازگاری در بستر نواحی روستایی، تصویری جامع از شکاف های سیاستی و ظرفیت های محلی ارائه کرده و چارچوبی برای تدوین مداخلات هدفمند از سطح روستا تا شهرستان پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

تغییرات محیطی ، ادراک کشاورزان ، راهبردهای سازگاری ، شهرستان نجف آباد