بررسی شخصیت و حکمت لقمان در قرآن کریم و مثنوی معنوی مولوی

لقمان یکی از چهره های برجسته و حکیم در سنت اسلامی، به ویژه در قرآن کریم و ادبیات عرفانی، جایگاهی رفیع دارد. نام او تنها در یک سوره از قرآن آمده، اما محتوای همان سوره تصویری از حکمت، تربیت، اخلاق، توحید و انسان سازی ارائه می دهد که در طول تاریخ الهام بخش مفسران، عارفان و شاعران بوده است. مولانا جلال الدین محمد بلخی نیز در مثنوی معنوی از لقمان به عنوان نمونه ی انسان کامل، حکیم راستین و مربی روحانی یاد می کند. هدف این مقاله بررسی تطبیقی شخصیت و حکمت لقمان در قرآن و دیدگاه مولانا است. در این پژوهش، پس از تحلیل ویژگی های شخصیتی، نوع حکمت، شیوه های تربیتی و پیام های اخلاقی لقمان در قرآن، انعکاس و بازآفرینی این مفاهیم در مثنوی معنوی مورد بررسی قرار می گیرد. نتیجه پژوهش نشان می دهد که مولانا، لقمان قرآن را نه صرفا یک حکیم تاریخی، بلکه تمثیلی از «دل روشن»، «عبد حقیقی» و «آیین دار محبت» می داند و حکمت او را در سایه عشق، سلوک، تزکیه نفس و عبودیت تفسیر می کند.