بررسی نقش خانواده در شکل گیری ارزش های اخلاقی کودکان

خانواده نخستین کانونی است که کودک در آن با مفاهیم اخلاقی آشنا می شود و از طریق الگوگیری، تقلید و تجربه های روزمره، ارزش های بنیادی زندگی را فرا می گیرد. شکل گیری شخصیت اخلاقی کودک از همان سال های ابتدایی زندگی آغاز می شود؛ زمانی که هنوز توانایی استدلال پیچیده ندارد و بیشتر بر مشاهده و تقلید رفتارهای والدین تکیه می کند. از این رو، شیوه ی تعامل پدر و مادر با یکدیگر، نحوه ی واکنش آنها به مسائل اخلاقی و زبان گفت وگوی آنان، مهم ترین منبع یادگیری برای کودک است.محیط عاطفی خانواده نیز نقش تعیین کننده ای دارد؛ فضایی سرشار از محبت، امنیت روانی و پذیرش، زمینه را برای رشد فضایل اخلاقی همچون صداقت، مسئولیت پذیری و همدلی فراهم می کند. در مقابل، محیط های تنش زا یا آمیخته با خشونت می توانند موجب شکل گیری رفتارهای ناسازگارانه و ضعف در احترام به ارزش ها شوند. شیوه های تربیتی والدین نیز مسیر رشد اخلاقی کودک را مشخص می کند؛ سبک فرزندپروری مقتدرانه یعنی ترکیبی از محبت و قاطعیت به رشد تشخیص اخلاقی و کنترل درونی منجر می شود، در حالی که شیوه های سهل گیرانه یا استبدادی معمولا پیامدهای اخلاقی مطلوبی ندارند.همچنین گفت وگوهای خانوادگی درباره رفتارهای درست و نادرست، مشارکت دادن کودک در تصمیم گیری های کوچک، و توضیح پیامدهای اخلاقی رفتارها، به کودک کمک می کند تا ارزش ها را نه صرفا به عنوان قواعد تحمیلی، بلکه به عنوان معیارهایی عقلانی و قابل فهم درک کند. خانواده با فراهم کردن فرصت هایی برای تجربه ی عملی مانند همکاری در کارهای خانه، رعایت نوبت و احترام به حقوق دیگران، نقش موثری در نهادینه شدن ارزش های اخلاقی ایفا می کند.در مجموع، خانواده مهم ترین بستر شکل گیری زیربنای اخلاقی کودک است و کیفیت روابط درون خانواده، شیوه ی تربیت، الگوهای رفتاری والدین و نوع ارتباط عاطفی، همگی در جهتی که شخصیت اخلاقی کودک حرکت می کند، نقشی اساسی دارند.

کلیدواژه ها:

کودکان ، نوبت ، ارتباط ، فرصت ، تجربه ، ارزس های اخلاقی