شاگردپروری و حقیقت غایی در حکمت اسلامی: تحلیل تطبیقی دیدگاه علامه طباطبایی با رویکردهای نوین تربیتی

تعلیم و تربیت در اسلام دارای مولفه های مختلفی است که یکی از این مولفه ها حقیقت غایی نام دارد. در این مقاله با رویکردی فلسفی و تربیتی، شاگردپروری در سنت تعلیم و تربیت ایرانی-اسلامی را بر محوریت «حقیقت غایی» در دیدگاه علامه طباطبایی تحلیل و تبیین می نماید. حقیقت غایی در اندیشه ایشان به معنای وجودی ثابت، مطلق و ضروری است که تنها به خداوند اختصاص دارد و هرگونه بطلان یا نقص از آن مبری است؛ به همین دلیل، خداوند خود «حق» محض است و دیگر موجودات به واسطه ارتباط وجودی با او حق می شوند. شاگردپروری در این سنت، فرآیندی جامع و سلوکی است که فراتر از انتقال دانش صرف است و رشد عقل، نفس، اخلاق و روح شاگرد را در بر می گیرد، به طوری که استاد نقش عامل بالفعل کننده کمال بالقوه شاگرد را ایفا می کند. مقاله همچنین با مقایسه تطبیقی این رویکرد سنتی با دیدگاه های مدرن آموزش و پرورش، به نقاط قوت و ضعف هر دو می پردازد و تاکید می کند که گرچه نظام های مدرن در مهارت آموزی و روش های نوین پیشرو هستند، ولی کمتر به ابعاد معنوی و تحقق حقیقت نهایی انسان توجه کرده اند. در نهایت، پیشنهاد تلفیق خردمندانه این دو نگرش آموزش و پرورش برای ایجاد یک نظام جامع، متوازن و موثر ارائه شده است که هم پاسخگوی نیازهای معاصر باشد و هم زمینه ساز پرورش انسان کاملی از منظر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی گردد. نتایج تحقیق نشان می دهد شاگردپروری مبتنی بر حقیقت غایی ظرفیت بالایی برای ارتقاء هویت معنوی و تربیت انسان همه جانبه در آموزش معاصر دارد.

کلیدواژه ها:

حقیقت غایی ، شاگردپروری ، علامه طباطبایی ، فلسفه تعلیم و تربیت ، کمال وجودی ، سنت ایرانی-اسلامی