بررسی تطبیقی ریاست جمهوری ایران و آمریکا با تاکید بر نهاد ریاست جمهوری

این مقاله به مقایسه نحوه اجرای نظام ریاست جمهوری در دو کشور ایران و ایالات متحد آمریکا می پردازد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی از نوع تطبیقی است؛ هر دو کشور دارای نظام های سیاسی متمایزی هستند که تفاوت های عمده ای در فرآیند انتخاب، اختیارات و وظایف رئیس جمهور دارند. در ایران رئیس جمهور از طریق انتخابات مستقیم مردمی انتخاب می شود و جریان انتخابات و بررسی صلاحیت نامزدها با نظارت شورای نگهبان بر هیات اجرایی انتخابات انجام می شود. رئیس جمهور ایران، رئیس کشور مسئول اجرای قانون اساسی و رئیس قوه مجریه است. در مقابل، رئیس جمهور آمریکا از طریق سیستم یا نهادی به نام کالج انتخاباتی (مجمع گزینندگان) انتخاب می شود و همزمان رئیس دولت و رئیس کشور است. در آن کشور، رئیس جمهور دارای اختیارات گسترده ای در زمینه های اجرایی و نظامی است و نقش کلیدی در سیاست خارجی ایفا می کند. ساختارهای سیاسی خاص در هر دو کشور نقش مستقیمی در میزان تمرکز قدرت رئیس جمهور دارند. در ایالات متحده، جدایی ساختاری میان قوا به افزایش استقلال ریاست جمهوری انجامیده است در حالی که در ایران بخشی از وظایف ریاستی کشور طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی به رهبری واگذار شده است. در ایران، نهاد ریاست جمهوری به عنوان مقام اجرایی کشور عمل کند و رئیس جمهور هم رئیس قوه مجریه و مسئول اجرای قوانین و سیاست گذاری ها است و نقش ولی فقیه به عنوان مقام بالاتر و ناظر بر عملکرد رئیس جمهور وجود دارد که به نوعی قدرت رئیس جمهور را محدود می کند. در آمریکا رئیس جمهور به عنوان رئیس دولت و رئیس قوه مجریه دارای اختیارات بیشتری است و مسئولیت های گسترده ای در زمینه های سیاست های داخلی و خارجی ایفا می کند. ساختارهای سیاسی و فرهنگی میان دو کشور تاثیر مستقیمی بر نحوه عملکرد و نقش رئیس جمهور در هر یک از آنها دارد.

کلیدواژه ها:

رئیس جمهور ، ایران ، آمریکا ، اختیارات ، رهبری نهاد ریاست جمهوری