تحلیل خویشکاری و شخصیت پردازی رستم و آشیل بر اساس نظریه ولادیمیر پراپ

اسطوره ها و حماسه ها همواره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای بازنمایی فرهنگها و تمدنهای کهن محسوب می شوند. این داستانها نه تنها تاریخ و باورهای اقوام مختلف را منعکس می کنند بلکه به ارائه شخصیتهای قهرمانانه ای می پردازند که در برابر چالشهای گوناگون قرار می گیرند و به وسیله اعمال و ویژگی های خود هویت فرهنگی و اجتماعی یک ملت را به تصویر می کشند. رستم و آشیل دو شخصیت اسطوره ای متعلق به ایران و یونان باستان نمونه های برجسته ای از قهرمانان حماسی هستند که از نظر ویژگیهای فردی و ساختار روایتی در بسیاری از ابعاد با یکدیگر قابل مقایسه اند. با این حال تفاوتهای فرهنگی و اجتماعی موجود میان این دو، تمدن، به خلق شخصیتهایی منجر شده که هر یک به شیوه منحصر به فرد به رویارویی با مسائل انسانی و خویشکاریهای قهرمانی می پردازند. نظریه ولادیمیر پراپ که اساسا برای تحلیل ساختار قصه های عامیانه روسی طراحی شده است چارچوب مناسبی برای بررسی این شخصیتها و نقشهای آنها در حماسه ها ارائه می دهد. پراپ با شناسایی مجموعه ای از خویشکاریها نشان می دهد که چگونه عناصر مختلف، داستانی فارغ از محتوای فرهنگی و جغرافیایی می توانند الگوهای یکسانی را دنبال کنند. با استفاده از این نظریه می توان به شباهتها و تفاوتهای ساختاری شخصیتهای رستم و آشیل پی برد و از طریق خویشکاریهای آنها به درک عمیق تری از عملکرد و نقش این قهرمانان در داستانهای ملی و فرهنگی پرداخت. در این پژوهش تلاش می شود تا با بررسی خویشکاریهای رستم و آشیل از منظر نظریه، پراپ به تحلیل تفاوتها و شباهتهای آنها پرداخته شود و نقش اساطیر در شکل دهی به هویتهای فرهنگی و اجتماعی این دو ملت مورد بررسی قرار گیرد. اساطیر و حماسه ها همواره به عنوان ابزاری برای بازنمایی ارزشهای فرهنگی و اجتماعی در جامعههای مختلف مورد توجه بوده اند. در این راستا تحلیل شخصیتهای قهرمانانه ای نظیر رستم و آشیل می تواند به درک بهتری از چگونگی شکل گیری هویتها و باورهای ملتها منجر شود. نظریه ولادیمیر پراپ که مبتنی بر شناسایی خویشکاریهای شخصیتها در داستانهای عامیانه است ابزاری مناسب برای تحلیل این شخصیتها ارائه می دهد. لذا این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه خویشکاری های رستم و آشیل در ساختار حماسه هایشان نقش دارند و تفاوتهای فرهنگی و اجتماعی میان این دو شخصیت چگونه در خویشکاریهای آنها منعکس می شود.

کلیدواژه ها:

رستم ، آشیل ، خویش کاری ، حماسه ، مقایسه فرهنگی ، ولادیمیر پراپ