مقایسه عملکرد فلورسانس کلروفیل و متابولیسم فنلی اکوتیپهای گیاه دارویی گیاه کاکوتی (Ziziphora clinopodioides) تحت تنش پرتو فرابنفش

گیاهان مرتفع برای در مصون ماندن از آسیبهای شدت بالای پرتو فرابنفش در ارتفاعات سازگاریهای ریختی فیزیولوژیک و بیوشیمیایی حاصل کرده اند. در این تحقیق اکوتیپهای مناطق کم ارتفاع (۱۷۰۰ متر) و مرتفع (۲۶۰۰ متر) گیاه کاکوتی در معرض شدت پرتو فرابنفش B با دز ۱۵ و ۳۰ کیلوژول بر متر مربع در روز قرار گرفتند. نتایج نشان داد اکوتیپهای مناطق مرتفع سازوکارهای حفاظت نوری بهتری در مقایسه با گیاهان ساکن ارتفاع پایین اتخاذ، حفاظت نوری بهتری میکنند. گیاهان ساکن ارتفاع پایین کاهش فعالیت فتوشیمیایی را بروز دادند که منجر به وقوع مهار نوری فتوسیستمها شد. وقوع مهار نوری در این گیاهان با کاهش بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم F(II) همراه بود. دلیل مقاومت بالای اکوتیپهای مناطق مرتفع در معرض تنش افزایش سازگاری با شرایط تنش پرتو فرابنفش از طریق تجمع متابولیتهای آنتی اکسیدانی شامل کاروتنوئیدها بود و در نتیجه عملکرد فتوشیمیایی بهتر گردید. همچنین اکوتیپهای مناطق مرتفع در معرض دزهای بالای پرتو فرابنفش، افزایش سازگاری با شرایط نور بالا از طریق تجمع متابولیتهای آنتی اکسیدانی شامل ترکیبات فنلی را نشان دادند. به طور کلی تحت تنش پرتو فرابنفش در اکوتیپهای مرتفع مقادیر فنل کل و فعالیت آنزیم PAL به طور قابل توجهی بیشتر از اکوتیپهای کم ارتفاع بود. یافتههای حاضر اطلاعات مهمی درباره سازوکارهای دخیل در حفاظت نوری گیاه کاکوتی در برابر تنشهای نوری ارائه میکند که آسیب به گیاهان را به حداقل رسانده و منجر به انتخاب اکوتیپهای مقاوم به شرایط تنش با ترکیبات موثره بیشتر میشود.

کلیدواژه ها:

اکوتیپهای کوهستانی ، پرتو فرابنفش ، فلورسانس ، کلروفیل ، فنل ، کل ، Ziziphora clinopodioides