نانوالقاگرها به عنوان ابزارهای نوین برای افزایش تولید متابولیتهای ثانویه در گیاهان دارویی

متابولیت های ثانویه در گیاهان دارویی ترکیبات زیست فعالی هستند که به طور گسترده در صنایع دارویی، آرایشی و غذایی کاربرد دارند. با توجه به خواص درمانی این ترکیبات، تقاضا برای تولید آنها در سطح جهانی رو به افزایش است. با این حال، روش های سنتی کشت گیاهان دارویی به دلیل نوسانات شرایط محیطی، دوره رشد طولانی و بهره وری پایین، توانایی تامین پایدار این ترکیبات را ندارند. یکی از راه کارهای موثر برای افزایش تولید این ترکیبات، استفاده از القاگرها (elicitors) است؛ موادی که با تحریک پاسخ های دفاعی گیاه، تولید متابولیت های ثانویه را افزایش می دهند. در سال های اخیر بهره گیری از فناوری نانو به ویژه نانوالقاگرها، به عنوان نوین و کارآمد در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است. نانوالقاگرها شامل نانوذرات فلزی، کربنی، پلیمری هستند که با نفوذ به سلول های گیاهی و تحریک مسیرهای دفاعی مانند تولید گونه های فعال اکسیژن (ROS)، افزایش بیان ژن های مرتبط و فعال سازی آنزیم های کلیدی، تولید ترکیبات موثر را بهبود می بخشند. تحقیقات متعدد، اثربخشی این نانوذرات را در گونه های مختلف گیاهان دارویی تایید کرده اند. با وجود این نگرانی هایی در زمینه سمیت، پایداری زیستی و اثرات زیست محیطی نانوذرات وجود دارد که نیازمند بررسی های دقیق تری است. این مقاله مروری با هدف بررسی انواع نانوالقاگرها، مکانیسم های عمل، کاربردهای آزمایشگاهی و صنعتی و همچنین چالش ها و چشم اندازهای آینده این فناوری در بهبود تولید ترکیبات دارویی گیاهی تهیه شده است.

کلیدواژه ها:

القاگر زیست ، فعال گیاهان دارویی ، نانوذرات ، متابولیتهای ثانویه