ارزیابی رابطه ترس از آینده مالی و رفتارهای پرریسک در بازار ارز دیجیتال بین خانوارهای ایرانی: مطالعه ترکیبی داده کاوی و حسابداری رفتاری

این پژوهش با رویکرد ترکیبی داده کاوی و حسابداری رفتاری انجام شد تا مشخص شود «ترس از آینده مالی» چگونه با «رفتارهای پرریسک در بازار ارز دیجیتال» میان خانوارهای ایرانی مرتبط است. در گام زمینه ای، تحلیل داده های ثانویه نشان داد تمرکز معاملات بر صرافی های داخلی، سهم غالب تراکنش های تتر در بستر ترون و وقوع شوک امنیتی ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ سطح بالای نااطمینانی را شکل داده است. در گام میدانی، پیمایشی مقطعی‑تبیینی میان کاربران ایرانی بالای ۱۸ سال که طی ۱۲ ماه گذشته معامله رمزارز انجام داده بودند اجرا شد. «ترس از آینده مالی» با مقیاس تهدید مالی و «استرس ادراک شده» با مقیاس ده سوالی سنجیده شد. متغیرهای کنترلی شامل سن، جنس، تحصیلات، درآمد، تجربه سرمایه گذاری، سواد مالی خودارزیابی شده و سابقه ی زیان شدید بودند. شاخص رفتار پرریسک رمزارزی از چهار مولفه تشکیل شد: استفاده از اهرم، نرخ گردش معامله، تمرکز سبد بر ارزهای پرنوسان و زمان بندی ناهوشمندانه ی خرید و فروش. پایایی و روایی ابزارها تایید شد. یافته ها نشان داد سطوح بالاتر ترس مالی با احتمال بیشتر استفاده از اهرم، گردش بالاتر و تمرکز بر دارایی های پرنوسان همراه است؛ این روابط پس از کنترل ویژگی های فردی نیز پایدار بود. استرس نقش تعدیل گر ایفا کرد؛ بدین معنا که در سطوح بالاتر استرس، اثر ترس مالی بر رفتار پرریسک تشدید شد. تحلیل رویدادی پیرامون شوک ۲۸ خرداد نشان داد در دوره ی پسارویداد، شاخص رفتار پرریسک میان افراد با ترس مالی بالا افزایش معناداری یافت. در نتیجه، ترس از آینده ی مالی—به ویژه همراه با استرس—محرک تصمیم های پرخطر در بازار ارز دیجیتال است و طراحی هشدارهای رفتاری و ارتقای سواد مالی برای کنترل آن پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

ترس مالی ، استرس ادراک شده ، رفتار پرریسک ، ارز دیجیتال ، تحلیل رویداد ، حسابداری رفتاری ، شاخص رفتار پرریسک رمزارزی