بررسی نقش تجارب معلمان و کیفیت روابط معلم-دانش آموز در پیشگیری و مدیریت قلدری و نزاع در مدارس ابتدایی بندرعباس

هدف از این پژوهش، واکاوی نقش تجارب معلمان و کیفیت روابط معلم-دانش آموز در پیشگیری و مدیریت رفتارهای قلدری و نزاع در مدارس ابتدایی شهر بندرعباس است. با توجه به اهمیت روابط بین فردی در محیط مدرسه و تاثیر مستقیم آن بر فضای روانی اجتماعی کلاس، در این مطالعه تلاش شده است تا ابعاد مختلف تجربیات عملی معلمان، نگرش ها و سبک های ارتباطی آن ها و همچنین چالش های بومی منطقه در مواجهه با پدیده قلدری مورد تحلیل قرار گیرد. روش مطالعه به صورت توصیفی-پیمایشی و کیفی بود و جامعه آماری شامل معلمان مدارس ابتدایی دولتی و غیردولتی شهر بندرعباس بود. نمونه گیری به روش هدفمند انجام شد و ۱۲۰ معلم با حداقل ۵ سال سابقه تدریس در پژوهش مشارکت داشتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه کیفیت رابطه معلم-دانش آموز، مصاحبه نیمه ساختاریافته درباره تجارب مواجهه با قلدری و چالش های مدیریت آن، و سیاهه مشاهده کلاس بود. یافته ها نشان داد که کیفیت بالا در روابط معلم-دانش آموز می تواند با کاهش بروز و شدت قلدری و نزاع ارتباط معناداری داشته باشد. معلمانی که از راهبردهای حمایتی، گفت وگو و ایجاد حس امنیت روانی در کلاس استفاده می کنند، کنترل بهتری بر بروز چنین رفتارهایی دارند؛ در مقابل، معلمان با سبک ارتباطی سرد و قدرت محور، شاهد افزایش حوادث قلدری هستند. نتایج حاصل از مصاحبه ها حاکی از اهمیت نقش صدای معلم، تعامل سازنده با والدین و تیم مدرسه، و توجه به تفاوت های فرهنگی-اجتماعی منطقه در مدیریت موفق این پدیده ها بود. پژوهش موردی بر مدارس بندرعباس نشان داد که چالش هایی چون تراکم بالا، کمبود حمایت روان شناختی، انتظارات والدین و باورهای فرهنگی خاص می تواند بر اثربخشی راهبردهای پیشگیرانه معلمان اثر گذار باشد. در نهایت، پیشنهاد شد که برنامه های ضمن خدمت بر تقویت مهارت های ارتباطی، اعتمادسازی و آموزش مداخله حرفه ای برای معلمان تمرکز کنند تا بتوان زمینه مدارس ایمن و سالم تری فراهم نمود.

کلیدواژه ها:

قلدری ، مدیریت نزاع ، رابطه معلم-دانش آموز ، تجارب معلمان ، مدارس ابتدایی بندرعباس