بررسی نقش عوامل فناورانه در تشدید یا کاهش رفتارهای قلدری سایبری و حضوری در مدارس ابتدایی بندرعباس

در دهه گذشته، ورود فناوری های ارتباطی نظیر تلفن هوشمند و شبکه های اجتماعی به محیط های آموزشی، ابعاد ماهوی و کارکردی پدیده قلدری را دگرگون کرده است. در مدارس ابتدایی بندرعباس، نقش فناوری در شکل گیری، تشدید یا کاهش رفتارهای قلدری حضوری و سایبری، به یکی از چالش های اصلی معلمان، والدین و سیاست گذاران آموزشی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی عمیق تاثیر عوامل فناورانه، به ویژه استفاده از تلفن هوشمند و شبکه های اجتماعی، بر بروز یا کنترل رفتارهای قلدری دانش آموزان ابتدایی انجام شده است. سوال اصلی پژوهش آن است که آیا دسترسی و استفاده دانش آموزان از فناوری های جدید، احتمال ابتلا به قلدری (در جهان واقعی و مجازی) را افزایش می دهد یا با برنامه های آموزشی موثر می توان از این ابزارها برای کاهش نزاع و ارتقای امنیت روانی دانش آموزان بهره جست. پژوهش حاضر از رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) بهره برده و نمونه آماری آن ۳۲۵ نفر از دانش آموزان پایه چهارم تا ششم و ۴۰ معلم مدارس شهری بندرعباس می باشد. جمع آوری داده ها با پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت. نتایج نشان داد که استفاده کنترل نشده و بدون آموزش صحیح از ابزارهای فناورانه، زمینه قلدری سایبری و حتی انتقال تعارضات مجازی به محیط مدرسه حضوری را فراهم ساخته است. با این حال، برخی مداخلات آموزشی، آموزش سواد رسانه ای، و پروژه های مراقبت همسالان (Peer Support) با اتکا به همین فناوری ها، در پیشگیری و کنترل نزاع ها بسیار موثر بوده اند. تحلیل یافته ها بیانگر آن است که نقش معلم و والدین در هدایت صحیح استفاده از تکنولوژی، کلیدی بوده و می تواند فرایندهای منفی را به فرصت های تربیتی تبدیل کند. پژوهش با ارائه الگویی عملی در بستر بومی بندرعباس، راهکارهایی برای ارتقای امنیت روانی و اجتماعی دانش آموزان در عصر فناوری پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

قلدری سایبری ، مدارس ابتدایی ، تلفن هوشمند ، شبکه های اجتماعی ، شهر بندرعباس