تحلیل و واکاوی شعر شاملو با رهیافت تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف (مطالعه موردی: شعر بر سنگفرش)

تحلیل و واکاوی متون ادبی از این جهت یک ضرورت انکارناپذیر است؛ چرا که اصولا هنرمندان و از جمله شاعران همواره مطالب زیادی از جهات گوناگون برای گفتن دارند. این مساله در شعر و ادبیات فارسی بویژه در ادبیات معاصر ضرورتی دوچندان دارد. چرا که اولا ادبیات با روح، جان و فرهنگ ملت ایران پیوند خورده است و از سویی شعر فارسی در دوران معاصر محمل بسیار مناسبی برای مطرح ساختن انواع گفتمان های سیاسی و اجتماعی بود. تحلیل گفتمان که در زبان فارسی به «سخن کاوی»، «تحلیل کلام» و «تحلیل گفتار» تر جمه شده است مطالعه ای میان رشته ای است که از اواسط دهه ۱۹۶۰ م تا اواسط دهه ۱۹۷۰ م در پی تغییرات گسترده در رشته هایی چون جامعه شناسی، روانشناسی اجتماعی و ادراکی، شعر، زبانشناسی و نشانه شناسی و سایر رشته های علاقه مند به مطالعه نظام مند کارکرد و فرایند تولید گفتار، نوشتار و ساختار، ظهور نمود.این رویکرد نخستین بار به صورت رسمی در نظریه نورمن فرکلاف مطرح شد. فرکلاف به منظور تحلیل یک متن سه مولفه تفسیر، تبیین و توصیف را مطرح کرد. در جستار پیش رو که به روش توصیفی – تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و روش سندکاوی صورت گرفته است، بر آنیم تا یکی از اشعار سیاسی شاملو با نام «بر سنگفرش» را مورد تحلیل و واکاوی قرار دهیم. نتایج پژوهش نشان می دهد که در هر سه سطح یاد شده، ایدئولوژی غالب بر شعر یعنی جهت گیری سیاسی شاملو تاثیرگذار بوده است.