جایگاه «رفاه عاطفی و روانی» در روابط خانوادگی از منظر فقه اسلامی و تاثیر آن بر احکام نکاح، نشوز و طلاق

رفاه عاطفی و روانی زوجین عنصر کلیدی پایداری زندگی زناشویی و تحقق اهداف خانواده بر مبنای مقاصد شریعت است. این مقاله با رویکردی میان رشته ای (فقه، حقوق خانواده، روان شناسی خانواده) به بررسی جایگاه رفاه عاطفی در آموزه های فقهی اسلامی و تاثیر آن بر احکام نکاح، نشوز و طلاق می پردازد. از منظر فقهی، آموزه هایی چون مودت و رحمت، قاعده لاضرر، تکلیف نفقه، و قواعد مربوط به حدود تمکین و نشوز، زمینه ای برای استناد به اهمیت سلامت روانی و تامین عاطفی فراهم می کنند. بررسی پیشینه نشان می دهد پژوهش های فقهی و حقوقی جدید به تدریج حساسیت بیشتری نسبت به پیامدهای روانی اختلافات زناشویی و نقش سلامت عاطفی در موجه سازی اعمال برخی احکام نشان داده اند. روش پژوهش تحلیل اسنادی و تطبیقی متون فقهی، حقوقی و مطالعات روان شناختی است. یافته ها حاکی است که فقدان رفاه عاطفی می تواند هم به عنوان زمینه ساز نشوز و طلب طلاق تلقی شود و هم معیار تشخیصی «عسر و حرج» برای مراجع قضایی شود؛ اما برای ورود این ملاحظات به تصمیم قضایی نیازمند معیارهای مستدل فقهی، کارشناس محور و آیین نامه ای هستیم. مقاله در پایان پیشنهاد می کند که نظام قضایی و فقهی با بهره گیری از قاعده مقاصد شریعت، سازوکارهای کارشناسی روان شناختی، و دستورالعمل های میان رشته ای برای احراز «ضرر عاطفی» و «عسر و حرج» تبعین نماید.

کلیدواژه ها:

: رفاه عاطفی ، نشوز ، عسر و حرج ، نکاح ، طلاق ، مقاصد شریعت ، لاضرر