مروری برارزیابی وسنجش اثربخشی مدیریت دانش و مدیریت تغییر درآموزش وپرورش

در این مقاله به مرور منظم و تحلیلگرانه ادبیات پژوهشی مرتبط با ارزیابی و سنجش اثربخشی دو رهیافت کلیدی در آموزش و پرورش می پردازیم: مدیریت دانش (KM) و مدیریت تغییر . هدف اصلی، شناسایی شیوه های اندازه گیری کارایی این دو رویکرد در فضاهای آموزشی (مدارس، موسسات آموزش عالی و نهادهای آموزشی دولتی و غیردولتی)، شاخص های مورد استفاده، و مقایسه کارکرد دو رویکرد در بهبود فرایندهای آموزشی، یادگیری، کیفیت تدریس و کارآمدی سازمانی است. روش پژوهش حاضر مرور نظام مند-روایتی است که با جست وجو و غربالگری منابع انگلیسی و فارسی آغاز شد و پس از تعیین معیارهای ورود و خروج، ترکیبی از مطالعات مفهومی و تطبیقی پیرامونی KM و مدیریت تغییر در زمینه آموزش و پرورش بررسی شد. یافته های کلیدی نشان می دهد که ارزیابی اثربخشی KM در آموزش بیش تر بر فرایندهای دسترسی، به اشتراک گذاری، ایجاد دانش و شبکه های یادگیری سازمانی استوار است و مقیاس های رفتار-مخرجات مانند بهبود یادگیری دانش آموزی، ارتقای توانمندسازی همکاران و پویایی حلقه های بازخوردی را دربرمی گیرد. از سوی دیگر، ارزیابی مدیریت تغییر بیشتر از منظر پذیرش و اجرای تغییرات کلان در سازمان آموزشی، به مدل های تغییر مانند ADKAR و رویکردهای گام به گام Kotter بستگی دارد. بررسی ها نشان می دهد که ادغام این دو رویکرد با یکدیگر، به ویژه در قالب چارچوبی هم افزا برای فرهنگ سازمانی یادگیرنده و رهبری آموزشی، بیشترین پتانسیل بهبود را دارد. در نهایت، پیشنهادهای عملی برای طراحی سیستم های ارزیابی ترکیبی، شاخص های قابل اندازه گیری و رویکردهای پیاده سازی در مدارس و موسسات آموزش عالی ارائه شده است. کلیدها و محدودیت های پژوهشی، همچنین جهت گیری های آینده پژوهش جهت توسعه مدل های جامع ارزیابی، پیشنهاد می شود. در متن از مدل های کلاسیک KM (Nonaka & Takeuchi؛ Alavi & Leidner) و مدل های مدیریت تغییر (Lewin؛ Kotter؛ ADKAR) بهره گرفته شده است تا با زمینه آموزش و پرورش همسو گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت دانش ، مدیریت تغییر ، ارزیابی اثربخشی ، آموزش و پرورش ، شاخص های عملکرد ، یادگیری سازمانی ، پذیرش تغییر ، ADKAR ، چارچوب های ارزیابی ، شبکه های دانش.