ارتباط بین شاخص فیبروز کبدی (FIB-۴) و کلسترول Non-HDL در معاینات بهداشتی شغلی

مقدمه: بیماری کبد چرب غیرالکلی (Non-alcoholic fatty liver disease) NAFLD یکی از عوامل عمده ی بار جهانی بیماری های متابولیک و قلبی- عروقی است. شاخص FIB-۴ یک ابزار غیرتهاجمی معتبر برای ارزیابی خطر فیبروز کبدی است، اما ارتباط آن با پروفایل چربی خون، به ویژه کلسترول غیر HDL (non-HDL-C)، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه با هدف تعیین شیوع خطر فیبروز کبدی مرتبط با NAFLD و ارتباط آن با non-HDL-C در بین افراد شاغل در ایران انجام شد تا زمینه های پیشگیری از عوارض متابولیک و قلبی- عروقی در مراحل اولیه مشخص شود.روش ها: این مطالعه ی مقطعی شامل ۴۸۱۷ نفر از افراد شاغل (۳۵-۶۵ سال) بود که در سال های ۲۰۲۳-۲۰۲۴ در معاینات بهداشتی- اشتغالی در اصفهان شرکت کردند. شرکت کنندگان دارای هپاتیت ویروسی یا بیماری های کبدی ارثی از مطالعه حذف شدند. نمره ی  FIB-۴با استفاده از سن، AST، ALT و پلاکت محاسبه شد و خطر فیبروز به سه دسته کم (≤۱/۳۰)، متوسط (۲/۶۷–۱/۳۰) و زیاد (۲/۶۷ <) تقسیم بندی شد.  non-HDL-Cبا کسر کلسترول HDL از کل کلسترول محاسبه و در پنج دسته بالینی طبقه بندی شد.یافته ها: جمعیت مورد مطالعه عمدتا مرد (۹۱ درصد) با میانگین شاخص توده ی بدنی ۲۶/۵ کیلوگرم بر مترمربع بودند. بیش از ۹۲/۳ درصد افراد خطر کم فیبروز، ۷/۵ درصد خطر متوسط و ۰/۲ درصد خطر بالای فیبروز داشتند. سطوح non-HDL-C همبستگی معکوس ضعیفی با نمره ی FIB-۴ نشان دادند (۰/۰۰۱ > P، ۰/۰۹۱- = r) به طوری که گروه های با non-HDL-C بالاتر، خطر فیبروز پایین تری داشتند (۰/۰۰۷ = P). به عنوان مثال، ۴۶/۵ درصد افراد با خطر متوسط/ بالا سطح ۱۳۰ non-HDL-C < میلی گرم در دسی لیتر داشتند، در حالی که این میزان در گروه خطر کم ۵/۳۶ درصد بود. سن و جنسیت مردانه به طور مستقل با افزایش خطر فیبروز همراه بودند (۰/۰۰۱ > P). با این حال، معنی داری بالینی این رابطه معکوس بین چربی ها و فیبروز هنوز نامشخص است و نیاز به مطالعات بیشتر دارد.نتیجه گیری: این مطالعه اهمیت FIB-۴ را به عنوان یک ابزار غیرتهاجمی برای شناسایی خطر فیبروز کبدی در جمعیت شغلی برجسته می کند. ارتباط معکوس پارادوکسی بین non-HDL-C و مراحل فیبروز پیچیدگی متابولیسم چربی ها در پاتوژنز NAFLD را نشان می دهد. ترکیب  FIB-۴و پروفایل چربی می تواند به بهبود تشخیص زودهنگام عوارض متابولیک و قلبی- عروقی کمک کند.

کلیدواژه ها:

کبد چرب ، کبد و متابولیسم ، غدد ، FIB-۴