حمله اسرائیل به جامعه علمی و دانشگاهی ایران: بازتابی از آپارتاید علمی

آپارتاید علمی، تبعیض و تحریم در بعد علمی است که می­ تواند منجر به محروم ساختن بخشی از جامعه جهانی از حقوق علمی و آموزشی خود شود. امروزه در حالی که یکی از کلیدی­ ترین ابعاد سند توسعه پایدار سازمان ملل متحد، مبتنی بر ضرورت به کارگیری علم و فناوری برای رشد و پیشرفت می­ باشد، کشورهای استکباری با اعمال تبعیض در اشاعه علم و فناوری، حرکت کشورهای مستقل را با چالش مواجه ساخته ­اند. آپارتاید علمی، به عنوان سیستمی از تبعیض ساختاری که دسترسی به دانش، آموزش و پیشرفت علمی را بر اساس معیارهای نژادی، مذهبی و یا سیاسی محدود می ­کند و بعضا با خشونت نیز همراه است، مطرح می­ شود. حملات گسترده و چند مرحله ­ای اسرائیل به ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، یادآوری آشکاری از آپارتاید علمی جاری در جهان امروز است. این حملات که به طور مستقیم ظرفیت ها و زیرساخت­ های علمی، دانشگاهی، فناورانه و حتی درمانی را هدف قرار داد، به جان باختن صدها غیر نظامی از جمله بیش از ۴۰ نفر از دانشمندان برجسته، نخبگان علمی، دانشجویان و پزشکان که بعضا همراه خانواده بودند، منجر شد. این مقاله ضمن واکاوی حمله اخیر اسرائیل به ایران که به صورت هدفمند منجر به ترور تعدادی از جامعه علمی و دانشگاهی گردید، آن را به عنوان یک مصداق عملی از آپارتاید علمی توصیف و تحلیل کرده و نشان می­ دهد که چنین سیاست­ هایی نه تنها ناقض اصول حقوق بشر و حقوق بین ­الملل هستند، بلکه بیانگر سلطه سیستماتیک یک قدرت علمی و نظامی برای مهار و نابودی دانش مستقل و بومی در جهان محسوب می ­شوند و چرخه خطرناکی از خشونت و تبعیض را تداوم می بخشند که می ­تواند در آینده تکرار و برای دیگر کشورها و جوامع نیز اتفاق بیفتد. ضروری است که جامعه بین المللی چنین حملاتی را که قبلا نیز توسط این رژیم در ایران و دیگر نقاط دنیا اتفاق افتاده، محکوم کرده و برای تقویت فرهنگ صلح، همکاری و احترام متقابل در جامعه علمی تلاش کند و تنها با ایستادگی در برابر آپارتاید علمی می توانیم جهانی ایجاد کنیم که در آن دانش و نوآوری بتواند برای همه شکوفا شود.

کلیدواژه ها:

آپارتاید علمی ، تبعیض ، تحریم ، حقوق بشر ، توسعه پایدار ، دانش مستقل