اقدام پژوهی: چگونه توانستم میزان مشارکت دانش آموزان در فعالیت های فرهنگی و مذهبی مدرسه را افزایش دهم؟

هدف اصلی این اقدام پژوهی افزایش سطح مشارکت دانش آموزان در فعالیت های فرهنگی و مذهبی دبستان پسرانه است. این فعالیت ها نقش مهمی در تقویت باورهای دینی، رشد اجتماعی، مسئولیت پذیری و شکل گیری هویت فرهنگی دانش آموزان دارند و بستری مناسب برای پرورش مهارت های ارتباطی، همدلی و کار گروهی فراهم می سازند. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر کاهش مشارکت و ارائه راهکارهای کاربردی برای ارتقای حضور فعال و داوطلبانه دانش آموزان در برنامه های فرهنگی و مذهبی مدرسه انجام گرفته است. در مرحله نخست، وضعیت موجود از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه با معلمان و تکمیل پرسش نامه رضایت سنجی توسط دانش آموزان بررسی شد. نتایج اولیه نشان داد که بخش زیادی از دانش آموزان، به دلیل یکنواختی برنامه ها، عدم تنوع در فعالیت ها، و کمبود حس تعلق، مشارکت اندکی در برنامه های فرهنگی و مذهبی داشتند. سپس با مطالعه منابع علمی مرتبط (از جمله ناصری و همکاران، ۱۳۹۷؛ نواب بخش، ۱۳۹۵؛ غفران نظام پور و همکاران، ۱۴۰۰)، چند راهکار عملی شامل ایجاد گروه های همیار فرهنگی، واگذاری مسئولیت به دانش آموزان، برگزاری مسابقات خلاق مذهبی، و استفاده از تشویق های معنوی و اجتماعی طراحی و اجرا شد. پس از اجرای برنامه ها در طول یک نیم سال تحصیلی، داده های جدید از طریق مشاهده مشارکت واقعی، نظرسنجی معلمان و ارزیابی کیفی عملکرد دانش آموزان گردآوری گردید. نتایج حاکی از افزایش قابل توجه مشارکت دانش آموزان در برنامه هایی مانند نماز جماعت، مسابقات قرآنی، و جشن های مذهبی بود. همچنین احساس تعلق به مدرسه و انگیزش درونی آنان در شرکت در فعالیت های فرهنگی افزایش یافت. در نهایت، نتایج این اقدام پژوهی تایید می کند که مشارکت فعال دانش آموزان زمانی تحقق می یابد که آنان نقش موثر و معناداری در طراحی و اجرای فعالیت ها داشته باشند. این تجربه نشان داد که تغییر نگرش معاون پرورشی از مجری برنامه ها به تسهیل گر و هدایت گر، موجب پایداری بیشتر مشارکت فرهنگی در مدرسه می شود.

کلیدواژه ها:

مشارکت دانش آموزان ، فعالیت های فرهنگی ، فعالیت های مذهبی ، معاون پرورشی ، اقدام پژوهی