سوگ شهرها در ادبیات عرب و فارسی: مطالعه موردی سوگ بغداد سعدی و رثاء اشبیلیه رندی

مرثیه سرایی "گریستن بر مرده" از دیرباز به عنوان غرضی مستقل توجه شاعران را به خود جلب نموده است. شاعر از درگذشت خویشان و نزدیکان، خود ناله غم سر داده است و افسار اندوهش را به مرکب قلمی سپرده است؛ به امید آنکه راهگشای صبر و شکیبایی شود که هم خود را و هم بازماندگان را تسلی خاطر باشد. مقاله ی پیش رو نمودار گونه ای از مرثیه سرایی با عنوان سوگ شهرها میباشد. اگر چه در گذشته، رگه هایی از آن را شاهد هستیم ولی هیچ گاه آن را به طور مستقل نیافتیم. به علت قرابت زبانی بین ادب عربی و ادب فارسی در این نوشتار برآنیم که عناصر سوگ شهرها را در قصیده سوگ بغداد سعدی "شاعر گرانقدر ادبیات فارسی" و قصیده رثاء اشبیلیه ابوالبقاء رندی "شاعر توانای ادبیات عرب" معرفی کنیم. از آن جهت که در به کار گیری این عناصر از چه ابزاری استفاده نموده اند؟ گرچه تحقیقات وسیعی پیرامون مرثیه سرایی شکل گرفته است اما تاکنون بررسی سوگ شهرها در آثار شاعران مرثیه سرا به طور جزیی مورد تحلیل قرار نگرفته است. پژوهشهای اندکی در این زمینه به چشم می خورد که بررسی کلی سبک مدنظر بوده است از جمله می توان به پایان نامه کارشناسی ارشد گروه ادبیات عرب دانشگاه خوارزمی با عنوان "رثاء المدن فی العراق و الاندلس خلال العصر العباسی" اشاره کرد. هدف از تحریر این مقاله یافتن پاسخهایی در خور و شایسته به سوالات زیر می باشد.

کلیدواژه ها:

مرثیه سرایی سوگ شهرها ، سعدی ، ابوالبقاء الرندی