مفاهیم داستانهای هفت پیکر نظامی

نظامی در سرودن هفت پیکر علاوه بر اجابت درخواست سلطان علاءالدین گرپ ارسلان اهداف دیگری را دنبال می کند که یکی از آنها بیان مضامین اخلاقی و عرفانی است و دیگری مقابله و جوابگویی با هفت خوان سراییهای فردوسی در شاهنامه و بیان قدرت شاعری خودش است و رمز و راز را در داستانهایش چاشنی مناسب برای کشش خواننده به دنبال خود می سازد. هر چند پی بردن به هدف اصلی نظامی دشوار است، اما آن چه که از بطن این داستانها می توان بیرون کشید از یک سو شباهت های زیاد با هفت خوانهای شاهنامه و از سوی دیگر اشاراتی به هفت آسمان و هفت روز خلقت و همچنین عناصر اربعه و مزاجهای چهارگانه و طی مراحل سیر و سلوک عرفانی (هفت شهر عشق و سرانجام زندگی انسان است و همچنین جریان رانده شدن حضرت آدم (ع) از بهشت و توجه بر نیازهای انسانی است که با استادی تمام همانند نقاشی زبر دست و ماهر با ترکیب هفت رنگ اصلی می خواهد آنچه را که در ذهن دارد به خواننده و مخاطب خود القا کند. آری، در داستان اول که مربوط به شهر سیاهپوشان است، شاعر رانده شدن حضرت آدم (ع) را بر اثر «نافرمانی و زیاده خواهی از بهشت» بیان می دارد و در داستان دوم، پادشاه عراق به وجود «نفس اماره» در آدمی و در داستان سوم «بشر» «پرهیزگار از عشق پاک» و در داستان چهارم دختر روسی از غرور و خودکامگی و همچنین طی مراحل عرفانی به کمک «مراد» و «پیر» و در داستان پنجم ماهان «گوشیار از هفت خوان و هفت مرحله «عرفان» و در داستان ششم «خیر و شر» به «معاد» و سرانجام در داستان هفتم به صیانت» خداوند از بندگان خوب خود از خطا» بحث می کند.

کلیدواژه ها:

نظامی ، داستان ، هفت پیکر ، هفت خوان